نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران.

چکیده

پرداختن به بررسی برخی مفاهیم نه ازآن‌رو که وضوح معنای آن به شناختن بهتر ادبیات موضوع و پیگیری آن در بینش اقتصاد اسلامی مدد می‌رساند، بلکه گاه از آن حیث که تأثیری تعیین‌کننده بر ساختار و ترتیبات یک نظام دارد مفید و لازم است. کمیابی مفاهیم ساختارساز در نظام‌های اجتماعی و اقتصادی است و کنکاش دربارۀ آن می‌تواند موقعیت اندیشه اسلامی را در مصاف با مکاتب اقتصادی دیگر توضیح دهد و بر ساختار متناسب با نظام اقتصادی اسلام مؤثر باشد. در این مقاله ضمن بررسی مفهوم کمیابی در دانش اقتصاد تبیینی از معنای آن در اقتصاد اسلامی ارائه و بر تفاوت مفهوم این واژه در دو دیدگاه تأکید می‌شود. روش تحقیق این مطالعه در مرحله گردآوری کتابخانه‌ای و در مقام ارزیابی تحلیل محتوا است. مقاله نتیجه می‌گیرد در اقتصاد اسلامی کمیابی مطلق مردود و کمیابی نسبی به مفهومی کاملاً متفاوت با این مفهوم در اقتصاد متعارف وجود دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Absolute Scarcity and Relative Scarcity in Islamic and Orthodox Economics: Rereading the Concept

نویسنده [English]

  • Alireza Lashkari

Assistant Professor, Reaserch Institute of Hawzeh and Unnivrsity, Qom, Iran.

چکیده [English]

Examining some concepts, in addition to clearly helping to understand its meaning and better understanding of the subject literature and following it in the view of Islamic economics, is useful and even necessary in that it has a decisive effect on the structure and arrangements of a system. Scarcity is one of the structural concepts in social and economic systems, and research on it can explain the position of Islamic thought in comparison with other economic schools and affect the structure appropriate to the Islamic economic system. This article, while examining the concept of scarcity in the knowledge of economics, provides an explanation of its meaning in Islamic economics and emphasizes the difference between the meaning of this word in two perspectives. The method used in this study is in the library collection stage and in the position of content analysis evaluation. The article concludes that in Islamic economics there is absolute scarcity and relative scarcity in a completely different sense from the concept in conventional economics.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Absolute
  • Scarcity
  • Relative scarcity
  • Wants
  • Needs
  • Welfare
  • Resources
الف- منابع فارسی:
چپرا، محمدعمر. اسلام و چالش اقتصادی. ترجمه علی‌اصغر هادوی‌نیا، ناصر جهانیان، احمدعلی یوسفی و حسین میرمعزی. قم: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة اسلامی، ۱۳۸۴.
دادگر، یدالله. «کنکاشی مقدماتی در: کارآیی، رفاه و عدالت در اسلام و اقتصاد متعارف»، نامه مفید، شماره ۱۷ (۱۳۷۸): ۴۱−۷۲.
دریابندری، نجف. درد بی‌خویشتنی. تهران: نشر پرواز، ۱۳۶۵.
فیتزپتریک، تونی. نظریه رفاه. ترجمه هرمز همایون‌پور. تهران: مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی گام نو ، ۱۳۸۱.
مطهری، مرتضی. مجموعه آثار استاد شهید مطهری. جلد ۲۶. تهران: صدرا، ۱۳۹۱.
معینی، جهانگیر. روش‌شناسی نظریه‌های جدید در سیاست. تهران: دانشگاه تهران، ۱۳۸۵.
میرمعزی، سید حسین، مجتبی غفاری، و حامد عباسی. «مفهوم کمیابی در اقتصاد سرمایه‌داری و اقتصاد اسلامی»، معرفت اقتصادی ۱۱، شماره ۱ (پاییز و زمستان ۱۳۹۸): ۱۵۱-۱۶۴.
هیرشمن، آلبرت. هواهای نفسانی و منافع: استدلال‌های سیاسی به طرفداری از سرمایه‌داری پیش از اوج‌گیری. ترجمه محمد مالجو. تهران: نشر و پژوهش شیرازه، ۱۳۷۹.
ب- منابع عربی:
الصدر، السید محمدباقر. اقتصادنا. بیروت: داراالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۸.
ج- منابع لاتین:
Akram Khan, M. “Islamic Economics: Nature and Need, J. Res.” Islamic Econ 1, no. 2 (1404/1984): 51-55.
Buchanan, Allen. Ethics, efficiency and the Market. Oxford: Clarendon Press, 1985.
Chapra, Mohammad Umar. “What Is Islamic Economics?.” Islamic Development Bank Prize Winners' Lecture Series, no. 9 (1996).
Daly, Herman E. Steady Freeman.-State Economics: The Economics of Biophysical Equilibrium and Moral Growth. San Francisco: Calif: Freeman, 1977.
Daoud, Adel. Robbins versus Malthus’ view of scarcity: absolute and relative scarcity. Gothenburg: Department of Sociology, Gothenburg University, 2009.
Fadhillah, Hanif, Muhammad Nafik, Ririn Ratnasari, Tika Widiastuti, and Sri Herianingrum. “Concept of Scarcity in the Islamic Economic Perspective.” In Proceedings of the 2nd International Conference Postgraduate School (ICPS), 93-96. Surabaya, Indonesia: SCITEPRESS – Science and Technology Publications, Lda, 2018.
Gordon, Scott. “The Economics of the Afterlife.” The Journal of Political Economy 88, no. 1(1980): 213-214.
Jonsson, F.A. Scarcity in the Modern World: History, Politics, Society and Sustainability, 1800–2075. Bloombury: Bloombury Academic and the Diana logo are trademarks of Bloomsbury Publishing Plc, 2019.
Robbins, Lionel. An Essay on the Nature and Significance of Economic Science. 3th edition. London: Macmillan, 1984.
Rowls, John. A Theory of Justice. Cambridge: Cambridge University Press, 1971.
Samuelson, Paul A., and William D. Nordhaus. Economics. 19th Edition. New York: McGraw-Hill, 2010.
CAPTCHA Image