دورۀ تازۀ مجلۀ «مطالعات و سیاستهای اقتصادی» با یک چرخش استراتژیک و مأموریتی نو آغاز میشود. رسالت مرحلۀ کنونی ما، نه عرضۀ یک مکتب اقتصادی آماده، که ایجاد بستری منضبط برای شناخت بنیادین، تطبیقی و نقادانۀ مکاتب اقتصادی در افق یک «سنتز توحیدی شبکهای» است. این چرخش، گام نهادن آگاهانه در مسیری است که فقیه دوراندیش و بنیانگذار دانشگاه مفید، آیتالله العظمی موسوی اردبیلی (ره)، ترسیم کردند.
برای آنکه این کندوکاو ژرف، منسجم و هدفمند پیش رود، ملاک پذیرش مقالات از این پس، پاسخگویی به پنج محور راهبردی خواهد بود. این محورها، همچون قطبنمایی برای پژوهشگران، گستره و جهتگیری پژوهشهای پذیرفتنی مجله را یکسره تعیین میکنند و توزیع موضوعی ما را شکل میدهند. هر مقالۀ ارسالی باید خود را ذیل یک یا ترکیبی از این پنج محور تعریف کند:
محور اول: کالبدشکافی هستیشناختی و انسانشناختی
این محور، مقالاتی را میپذیرد که به لایههای زیرین و ناپیدای هر مکتب نفوذ میکنند. پرسشهای راهنما:
· چه تصویری از «واقعیت نهایی» و «انسان» در این مکتب نهفته است؟
· آیا جهان را مادی، تصادفی و تهی از معنا میبیند یا غایتمند و برخوردار از سلسلهمراتب وجودی؟
· «انسان اقتصادی» در این مکتب، یک محاسبۀ لذتطلب است، موجودی اجتماعی، یا حامل فطرتی الهی و شبکهای از مسئولیتها؟
مقالۀ ذیل این محور، از طریق کاوشها و تحلیلهای ژرف و کالبدشکافانۀ فلسفی و الهیاتی، پیشفرضهای هستیشناختیِ نهفته در معادلات را آشکار میسازد.
محور دوم: بازجویی روششناختی و معرفتشناختی
· این محور، مقالاتی را میطلبد که اعتبار ابزارهای شناخت و ادعاهای حقیقت هر مکتب را به چالش بکشند. پرسشهای راهنما:
· منبع شناخت چیست: عقلِ محاسبهگر، تجربۀ حسی، شهود، یا نقل؟
· این مکتب، داعیۀ «علم اثباتیِ رها از ارزش» دارد یا بر بنیانهای هنجاری تکیه میکند؟
· فردگرایی روششناختی، کلگرایی، یا رویکردی شبکهای برای تحلیل به کار گرفته شده است؟
مقالات این دسته، سنجشگرانۀ منطقیِ روشها هستند و زمینهٔ معرفتشناختی سنتز توحیدی را فراهم میکنند.
محور سوم: تحلیل هنجاری اخلاقی و حقوقی
این محور، دستگاه ارزشها و چارچوبهای حقوقی نهفته در هر مکتب را هدف میگیرد. پرسشهای راهنما:
· خاستگاه حق، بهویژه حق مالکیت و آزادی، در این مکتب چیست؟
· معیار نهایی ارزشگذاری: لذت، مطلوبیت، کار، فضیلت، یا امر دیگری است؟
· «عدالت» یک مفهوم ذهنی و تهی است یا یک الزام عینی و اجتماعی؟ عدالت رویهای یا ماهوی؟
· رابطۀ قانون وضعی، حقوق طبیعی و اخلاق چگونه ترسیم میشود؟
محور چهارم: زمینهسازی تاریخی و اجتماعی-سیاسی
این محور، مقالاتی را میپذیرد که هر مکتب را بهمثابۀ یک پدیدۀ تاریخی و درون شبکهای از قدرت بررسی میکنند. پرسشهای راهنما:
· این مکتب در پاسخ به کدام بحرانها یا تضادهای طبقاتی متولد شد؟
· چه رابطۀ دیالکتیکیای میان نظریههای آن و ساختارهای قدرت وجود دارد؟
· منافع کدام گروههای اجتماعی در قالب «حقیقت علمی» این مکتب توجیه میشود؟
· تجربۀ تاریخی سیاستهای مبتنی بر این مکتب چه بوده است؟
محور پنجم: یکپارچهسازی به سوی سنتز شبکهای توحیدی
این محور، قلب راهبردی مجله و جهتگیری نهایی همۀ پژوهشهاست. مقالات ذیل این محور، با تکیه بر یافتههای چهار محور پیشین یا بهطور مستقل، به فرآیند سنتز میاندیشند. پرسشهای راهنما:
· کدام عناصر کالبدشکافیشده، قابلیت بازتعریف در یک شبکۀ مفهومی توحیدی را دارند و کدام باید طرد شوند؟
· چگونه میتوان از دوگانۀ «التقاط» و «تلفیق سطحی» گریخت؟ مبانی روشی چنین سنتزی چیست؟
· یک «زبان میانجی» برای شبکهسازی مفاهیمی چون نظم خودجوش، عدالت، حق و تکلیف، و کارایی در پرتو حکمت اسلامی چگونه طراحی میشود؟
فراخوان ارسال مقاله
از تمامی پژوهشگران اقتصاد، فلسفه، حقوق، اخلاق، تاریخ و الهیات دعوت میکنیم مقالات خود را با محوریت یکی از چهار مکتب اصلی (کلاسیک و ریشههای آن، اتریشی، نهادی، مارکسی) یا مکاتب فرعی درسآموز، بر اساس یک یا ترکیبی از این پنج محور به دبیرخانۀ مجله ارسال کنند.
ما در جستوجوی مقالاتی هستیم که بهجای عرضۀ پاسخهای شتابزده، پرسشهای بنیادین را دقیقتر صورتبندی کنند و در عین حال، افق یک سنتز توحیدی، راهنمای نهایی تحلیلشان باشد. رویکرد ما، گام نهادن آگاهانه و فروتنانه در مسیری است که به «مکتب اقتصادیِ سازگار با کرامت انسانی و رهایی از هژمونی سرمایه» ختم میشود.