نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد پولی- مالی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

2 دانشیار گروه علوم اقتصادی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

3 استادیار گروه حسابداری دانشگاه حضرت معصومه (س) قم، ایران.

چکیده

ارزش بازار شرکت‌ها و قیمت سهام می‌تواند به طور قابل توجهی تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند تغییرات نرخ ارز، حجم نقدینگی و ارزش افزوده اقتصادی قرارگیرد. نرخ ارز همواره بر رفتار عرضه و تقاضای بازیگران فعال در بازارهای مالی اثرگذار بوده است. از سوی دیگر رونق و توسعه بازار سرمایه در ایران می­تواند یکی از راهکارهای جذب و هدایت نقدینگی به سوی فعالیت­های مولد و دستیابی به رشد بلندمدت و مداوم اقتصادی باشد. براین اساس تحقیق حاضر اثرات نامتقارن متغیرهای کلان و ارزش افزوده اقتصادی بر بازده سهام ایران را با استفاده از رویکرد خودرگرسیو با وقفه­های گسترده غیرخطی (NARDL) با بهره­گیری از داده­های سری زمانی سالانه طی دوره q21399-q11380 مورد بررسی قرار داده است. نتایج تحقیق بیانگر غیرخطی‌بودن مدل برآوردی است بدین صورت‌که اثر شوک‌های نرخ ارز، حجم نقدینگی و ارزش افزوده بر بازده سهام در کوتاه­مدت و بلندمدت نامتقارن است. افزایش یک‌درصدی شوک‌های مثبت و منفی نرخ ارز به ترتیب 2.87 و 19.69 به صورت مستقیم و معنادار بر بازده سهام مؤثرند. یک درصد تغییر شوک‌های مثبت و منفی حجم نقدینگی نیز به ترتیب به میزان 16.95 و 4.12 به صورت مستقیم و معنادار بر بازده سهام تأثیر دارند. تأثیر نامتقارن ارزش افزوده اقتصادی نیز به عنوان معیار حساب ملی بر بازده سهام مستقیم و معنادار است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Investigating the Asymmetric Effects of Monetary Policy and Exchange Rate Fluctuations in terms of Economic Value Added on the Stock returns of Tehran Stock Exchange: Approach NARDL

نویسندگان [English]

  • amir taghavi 1
  • Mosayyeb Pahlavani 2
  • Gholamreza Zamanian 2
  • Sahar Bashiri 3

1 PhD student in Monetary and Financial Economics, Sistan and Baluchestan University, Zahedan, Iran.

2 Associate Professor, Faculty of Economics, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran.

3 Assistant Professor, Department of Accounting, University of Hazrat Masoumeh , Qom, Iran.

چکیده [English]

The market capitalization of companies and stock prices can be significantly affected by various factors such as exchange rate fluctuations, liquidity, and economic value-added. Exchange rates have always been influenced by the supply and the demand behavior of actors in financial markets. On the other hand, Iran’s capital market development can be a way to absorb the liquidity for productive activities to achieve long-term and continuous economic growth. Accordingly, this study has investigated the asymmetric effects of macro variables and economic value added on Iranian stock returns by applying the NARDL approach and by using annual time series data during the period 1992-2019. The results show that the estimation model is nonlinear. The results show that the effects of exchange rate shocks, liquidity, and value-added on stock returns in the short and long term are asymmetric. Thus, one percent increase in positive and negative exchange rate shocks significantly affects stock returns (respectively 2.37 and 0.22 percent). One percent change in positive and negative liquidity shocks has a direct and significant effect on stock returns. Also, the asymmetric effect of economic value added as a national account proxy on direct stock returns is significant.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Stock Returns
  • Exchange Rate
  • Liquidity
  • Value Added
  • NARDL
الف- کتب و مقالات
الف-1.  فارسی
بزرگ اصل، موسی و سید مهدی رضوی. «رابطه بین بازده سهام شرکت­های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران و برخی متغیرهای کلان اقتصادی»، مجله مطالعات تجربی حسابداری مالی، دوره 6، شماره 22، تابستان 1387: 117-97.
ترابی، تقی و تقی هومن. «اثرات متغیرهای کلان اقتصادی بر شاخص­های بازدهی بورس اوراق بهادار تهران»، مجله مدل‌سازی اقتصادی 4، شماره 1، بهار 1389: 121-144.
تهرانی، رضا، علی دریکنده، کامبیز نوابی زند، ابوالفضل آرین، و سید حسن حسینی. «بررسی رابطه بین نوسانات نرخ ارز و بازده سهام شرکت‌های صادرکننده پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران»، مجله دانش مالی تحلیل اوراق بهادار 6، شماره 17، بهار 1392: 87-101.
جعفری صمیمی، احمد، کاظمی زرومی، حسن، ریاحی وزواری، کیوان و مسلم رحمانیان. «نوسانات نرخ ارز و بازده سهام در ایران»، مجله تحقیقات حسابداری و حسابرسی 6، شماره 22، تابستان 1393: 4-17.
جعفری سرشت، داود و محمد یاوری. «بررسی رابطه بین بازده سهام و دارایی­ها (ROA) با ارزش افزوده اقتصادی (EVA)»، ماهنامه پژوهش­های مدیریت و حسابداری، شماره 31، دی 1395: 124-148.
جلائی، سید عبدالمجید و امیر حبیب­دوست. «بررسی رابطه نوسان­ نرخ ارز و بازدهی سهام با استفاده از تحلیل موجک در بخش­های مختلف بورس اوراق بهادار تهران»، مجله پژوهش­های اقتصادی ایران 17، شماره 52، پاییز 1391: 9-32.
جهانگیری، خلیل و سید علی حسینی ابراهیم­آباد. «بررسی آثار سیاست پولی، نرخ ارز و طلا بر بازار سهام در ایران با استفاده از مدل MS-VAR-EGARCH»، مجله تحقیقات مالی 19، شماره 3، پاییز 1396: 389-414.
حیدری، حسن و سحر بشیری. «بررسی رابطه بین نااطمینانی نرخ واقعی ارز و شاخص سهام در بورس اوراق بهادار تهران: مشاهداتی بر پایه مدل VAR-GARCH»، مجله تحقیقات مدل‌سازی اقتصادی 3، شماره 9، پاییز 1391: 73-92.
رضائی، غلامرضا، حمید شهرستانی، ، کامبیز هژبرکیانی، و محسن مهرآرا. «تأثیر سیاست پولی بر بازدهی و بی­ثباتی بازار سهام (مقایسه ابزارهای سیاست پولی در ایران)»، فصلنامه تحقیقات مدل‌سازی اقتصادی 9، شماره 36، تابستان 1398: 75-126.
راسخی، سعید، احمد جعفری صمیمی، زهرا کیان ارثی، و میلاد شهرازی. «رابطه نوسان نرخ ارز و نوسان بازدهی سهام در ایران؛ با استفاده از گارچ چندمتغیره»، مجله اقتصاد مقداری 10، شماره 2، تابستان 1392: 99-118.
رهنمای رود­پشتی، فریدون و خانمحمدی، محمدحامد. «بررسی و مقایسه توان معیارهای ارزیابی عملکرد حسابداری با معیارهای مبتنی بر ارزش جهت برآورد نرخ بازده اقتصادی شرکت­ها»،  مجله دانش مالی تحلیل اوراق بهادار، شماره 10، 1390: 19-43.
رهنمای رودپشتی، فریدون، سیم­بر، فرشید و طوطیان، صدیقه «تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی بر بازده سهام شرکت­های سرمایه‌گذاری پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران»، مجله پژوهشنامه اقتصادی 5، شماره 17، تابستان 1384: 209-236.
سلمانی­بی­شک، محمدرضا، برقی­اسکویی، محمدمهدی و سودا لک. « تأثیر شوک های سیاست پولی و مالی بر بازار سهام ایران»، فصلنامه تحقیقات مدل‌سازی اقتصادی 6، شماره 22، زمستان1394: 93-131.
صمدی، سعید و عذرا بیانی. «بررسی ارتباط متغیرهای کلان اقتصادی و بازده سهام در بورس اوراق بهادار تهران»، فصلنامه اقتصاد مالی، دوره 5، شماره 16، پاییز 1390: 91-112.
طرازکار، محمدحسن و زین­الدین آذر. «اثرات نامتقارن شوک نفتی بر قیمت محصولات کشاورزی: کاربرد رهیافت خود رگرسیو با وقفه­های گسترده غیرخطی (NARDL)»، تحقیقات اقتصاد کشاورزی، شماره 41، 1398: 81-100.
عباسی­نژاد، حسین، محمدی، شاپور و ابراهیمی، سجاد.  «پویایی­های رابطه متغیرهای کلان و شاخص بازار سهام»، مجله مدیریت دارایی و تأمین مالی، دوره 5، شماره 1، بهار 1396: 82-61.
فطرس، محمدحسن و هوشیدری، مریم. «ارتباط­های پویا بین قیمت نفت، قیمت طلا و نرخ ارز با شاخص سهام بورس اوراق بهادار تهران»، مجله مطالعات اقتصاد انرژی، دوره 14، شماره 58، پاییز 1397: 116-89.
لاری دشت بیاض، محمود، قائم­مقامی، کامران و حسن­زاده کللاچای، محمدتقی. «بررسی تأثیر معیارهای بازده سرمایه‌گذاری و ارزش افزوده اقتصادی بر بازده سهام شرکت­های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران»، مجله دانش و پژوهش حسابداری، شماره 45، 1395: 84-54.
موسوی جهرمی، یگانه و نسرین رستمی. «بررسی اثرات نامتقارن تکانه­های سیاست‌های پولی بر شاخص کل قیمت سهام در بورس اوراق بهادار تهران»، فصلنامه دانش مالی تحلیل اوراق بهادار 8، شماره 26، تابستان 1394: 47-62.
محسنی، حسین و مهدی صادقی شاهدانی. «سرریز نوسان نرخ ارز بر بازار سرمایه در ایران»، مجله نظریه­های کاربردی اقتصاد، دوره 6، شماره 1، بهار 1398: 77-69.
مولایی، صابر، محمد واعظ برزانی، سعید صمدی، و افشین پرورده. «تحلیل رابطه بین بازار و شاخص قیمت بورس اوراق بهادار تهران: رویکرد ناپارامتریک و کاپولا»، مجله تحقیقات اقتصادی 52، شماره 2، تابستان 1396: 476-457.
مهدوی، غلامحسین و گوینده، کمال. «بررسی رابطه بین ارزش افزوده اقتصادی و ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده با بازده سهام»، مجله پژوهش­های حسابداری مالی و حسابرسی، دوره 1، شماره 2، 1388: 45-64.
یحیی­زاده­فر، محمود، شهاب­الدین شمس، و سید جعفر لاریمی. «رابطه ارزش افزوده اقتصادی و نسبت­های سودآوری با ارزش افزوده بازار شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران»، مجله بررسی­های حسابداری و حسابرسی 17، شماره 1، 1389: 113-128.
الف-2. لاتین
Abdullah, A. Dewan and Haywoth, C. Steven. “Macroeconomics of Stock Price Fluctuations.” Quarterly Journal of Business and Economics, (1993):50–67.
Adjasi, C., Harvey, S., and Agyapong, D. “Effect of exchange rate volatility on the Ghana stock exchange”. African Journal of Accounting, economics, Finance and Banking Research, (2008):25-47.
Aggarwal, R. “Exchange rates and stock prices: a study of the US capital markets under floating exchange rates”. Akron Business and Economic Review, (1981):7–12.
Alam, I and Quazi, R. “Determinant of Capital Flight: an Econometric Case Study of Bangladesh.” Review of Applied Economics, (2003):85-103.
Arize, A. C., Malindretos, J., & Igwe, E. U. “Do exchange rate changes improve the trade balance: An asymmetric nonlinear cointegration approach". International Review of Economics & Finance, (2017):313-326.
Athanasenas, A., Katrakilidis, C., and Trachanas, E. “Government spending and revenues in the Greek economy: evidence from nonlinear cointegration.” Empirica 41, (2014):365-376.
Bahmani-Oskooee, M., Sohrabian, A. “Stock prices and the effective exchange rate of the dollar.” Applied Economics, (1992):459– 464.
Banerji, A., Dolado, J., Galbraith, J. W., and Hendry, D. “Cointegration, Error Correction, and the Econometric Analysis of Non-Stationary Data.” The Economic Journal, (1993):439.
Bartov, E., and Bodnar, G.M. “Firm valuation, earnings expectations, and the exchange-rate exposure effect.” Journal of Finance, (1994):1755–1785.
Chiang, T. C., and Zheng, D. “Liquidity and stock returns: Evidence from international markets.” Global Finance Journal, (2015):73–97.
Chen, N. F., Roll, R., and Ross, S.A. “Economics Forces and the Stock Market.” Journal of Business, )1986(: 383–403.
Copeland, T. “Want to Create Value.” Strategic Finance. (2002):48-54.
Fama, E. F. “Stock Returns, Expected Returns, and Real Activity.” The Journal of Finance, )1990(:1089–1108.
Greenwood-Nimmo, M., and Shin, Y. “Taxation and the asymmetric adjustment of selected retail energy prices in the UK.” Economics Letters, (2013):411– 416.
Griffin, J.M., and Stulz, R. “International competition and exchange rate shocks: a cross-country industry analysis of stock returns.” Review of Financial Studies, (2001):215–241.
Jorion, Ph. “The exchange rate exposure of U.S. Multinationals.” Journal of Business, (1990):331–345.
Kumar, N. P., and P. Padhi. “The Impact of Macroeconomic Fundamentals on Stock Prices Revisited:
An Evidence from Indian Data.” Eurasian Journal of Business and Economics, )2012(:25–44.
Leirvik, T., Fiskerstrand, S., and Fjellvikas, A. “Market Liquidity and stock returns in the Norwegian stock.” Finance Research Letters, (2017):272-276.
Mahdavi, S., and Sohrabian, A. “The Link between the Rate of Growth of Stock Prices and the Rate of Growth of GNP in the United States: A Granger Causality Test.” The American Economist, )1991(:41–48.
Mukherjee, T. K., and Naka, A."Dynamic Relations between Macroeconomic Variables and the Japanese Stock Market: An Application of a Vector Error Correction Model.” Journal of Financial Research .)1995(:223–237.
Narayan, P. K., and Narayan, S. “Estimating Income and Price Elasticity's of Imports for Fiji in a Cointegration Framework.” Economic Modeling, (2004):423-438.
Pesaran, M.H., Shin, Y., and Smith, R. “Bound Testing Approaches to the Analysis of Level Relationships.” Journal of Applied Econometrics, (2001): 289-326.
Pesaran, M.H., and Shin, Y. “An autoregressive distributed lag modelling approach to Cointegration analysis.”  Econometrics and Economic Theory in the 20th Century: The Ragnar Frisch Centennial Symposium- Cambridge University, (1999):371-413
Pradhan, R. P., Arvin, M. B, Samadhan, B., and Taneja, Sh. “The Impact of Stock Market Development
On Inflation and Economic Growth of 16 Asian Countries: A Panel VAR Approach.” Applied Econometrics and International Development, )2013(: 203–220.
Schwert, G. W. “Stock Returns and RealActivity:ACentury of Evidence.” The Journal of Finance, )1990(:1237–1257.
Shahzad, S. J. H., Nor, S., Ferrer, R., and Hammoudeh, Sh. “Asymmetric Determinants of CDS Spreads: U.S. Industry-Level Evidence through the NARDL Approach.” Economic Modelling, )2017(:211–230.
Shahbaz, M., Ahmed, N., and Ali, L. “Stock Market Development and Economic Growth: ARDL Causality in Pakistan.” International Research Journal of Finance and Economics, (2008):182–195.
Shin, D. W., and Lee, O. “Tests for Asymmetry in Possibly Nonstationary Time Series Data". Journal of Business and Economic Statistics, (2001):233-244.
Soenen, L., Hennigar, E. “An analysis of exchange rates and stock prices: the US experience between 1980 and 1986.” Akron Business and Economic Review, (1988):7–16.
Sui, L., and Sun, L. “Spillover effects between exchange rates and stock prices:Evidence from BRICS around the recent global financial crisis.” Research in International Business and Finance, (2016):459–471.
Tiryaki, A., Ceylan, R., and Erdogan, L. “Asymmetric effects of industrial production, money supply and exchange rate changes on stock returns in Turkey.” Applied Economics, (2018):2143-215.
Yau, H.Y., Nieh, C.C. “Testing for cointegration with threshold effect between stock prices and exchange rates in Japan and Taiwan.” Japan and World Economy, (2009):292–300.
Zarei, A., Ariff, M., and Bhatti, M. “The impact of exchange rates on stock market returns: new evidence from seven free-floating currencies.” The European Journal of  Finance, (2019):1466-4364
 
ب- سایت اینترنتی
اطلاعات سری­های زمانی اقتصادی بانک مرکزی ایران، www.tsd.cbi.ir
CAPTCHA Image