تأثیر انباشت سرمایه فیزیکی، انسانی و اجتماعی بر رشد اقتصادی ایران در سال‌های 1346-1386

مهرگان, نادر; سپهبان قره‌بابا, اصغر; لرستانی, الهام

doi:10.22096/esp.2013.26167

تأثیر انباشت سرمایه فیزیکی، انسانی و اجتماعی بر رشد اقتصادی ایران در سال‌های 1346-1386

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

نادر مهرگان ¹

اصغر سپهبان قره‌بابا ²

الهام لرستانی ²

¹ دانشیار اقتصاد دانشگاه بوعلی سینا ،همدان

² کارشناس ارشد اقتصاد، دانشگاه رازی

10.22096/esp.2013.26167

چکیده

انباشت سرمایة انسانی و اجتماعی به عنوان عوامل مهم تأثیرگذار بر تشکیل و انباشت سرمایة فیزیکی و رشد اقتصادی که در عین حال بر یکدیگر نیز تأثیر می‌گذارند، محسوب می‌شوند. انباشت سرمایة انسانی، هم به پارامترهای درونی (کیفیت، کمیت، برابری و التزام اجتماعی) و هم به پارامترهای بیرونی (دانشگاه، صنعت و روابط دولتی) بستگی دارد. از سوی دیگر تقویت جایگاه دین‌مداری، اخلاق‌گرایی، اعتماد و عقلانیت در زندگی شخصی و اجتماعی افراد، تقویت سازمان‌های غیردولتی، آموزش عدالت و برابری اجتماعی، احترام گذاردن به حقوق و اموال دیگران موجب انباشت سرمایه‌های اجتماعی در جامعه می‌شود. در این مقاله رابطة میان انباشت سرمایة اجتماعی، سرمایة انسانی، سرمایة فیزیکی و رشد تولید ناخالص داخلی طی سال‌های 1346- 1386 با استفاده از روش آزمون استاندارد علیت گرنجر و مدل تصحیح خطا مورد مطالعه قرار گرفته و مشخص گردید که در کوتاه‌مدت یک رابطة یک طرفه از انباشت سرمایة فیزیکی به انباشت سرمایة اجتماعی و انباشت سرمایة انسانی و همچنین یک رابطة یک طرفه از رشد اقتصادی به انباشت سرمایة اجتماعی و انباشت سرمایة فیزیکی وجود دارد. اما در بلند‌مدت یک رابطة یک طرفه از انباشت سرمایة انسانی به انباشت سرمایة اجتماعی، یک رابطة دو طرفه میان انباشت سرمایة فیزیکی و انباشت سرمایة اجتماعی، یک رابطة یک طرفه از رشد اقتصادی به انباشت سرمایة اجتماعی وجود دارد.

کلیدواژه‌ها

سرمایة اجتماعی

سرمایة انسانی

سرمایة فیزیکی

رشد اقتصادی

علیت گرنجری

عنوان مقاله English

Effect of Accumulation of Physical, Human and Social Capital on Economic Growth in Iran (1967-2007)

نویسندگان English

Nader Mehregan ¹

Asghar Sepahban Gharehbaba ²

Elham Lorestan ²

¹ Associate Professor of Economics, Bu Ali Sina University, Hamadan

² Master of Economics, Razi University

چکیده English

Accumulation of human capital and social capital as important factors which have effects on the physical capital formation and accumulation and also on economic growth are well known, while these factors have the impact on each other as well. Accumulation of human capital depends on both internal parameters (quality, quantity, equality and social obligation) and external parameters (university, industry and government relations). On the other hand, strengthen position of religion, moral idealism, confidence and rationality in personal and social life, strengthening non-governmental organizations, education, social justice and equality, respect the rights and property of others caused the accumulation of social capital in society. In this paper the relationship between the accumulation of social capital, human capital, and physical capital and GDP growth during 1346 – 1386 is studied. Using Granger causality test and the standard error correction model determined that in the short term there is a relationship between accumulation of physical capital and social capital and human capital accumulation as well. Also, there is a one-way relationship from economic growth to the accumulation of social capital and physical capital accumulation. But in the long run there is a relationship unilateral from accumulation of human capital to accumulation of social capital, a two-way relationship between the accumulation of physical capital and social capital accumulation, a one-way relationship from economic growth to accumulation of social capital.

کلیدواژه‌ها English

Social Capital

human capital

Physical Capital

economic growth

Granger Causality

الف- فارسی
1. ابریشمی، حمید؛ مهرآرا، محسن؛ تمدن نژاد، علیرضا؛ «بررسی اثر آزادسازی تجاری بر رشد اقتصادی، با تأکید بر متغیرهای مرسوم در مدل رشد (مورد کشورهای در حال توسعه)»، نامة مفید، نامة اقتصادی، 1386، شمارة 63.
2. اصغرپور، حسین؛ بهبودی، داود؛ قزوینیان، محمد حسن؛ «شکست ساختاری: مورد مصرف گاز طبیعی و رشد اقتصادی در ایران»، فصلنامة مطالعات اقتصاد انرژی، 1387، شمارة 19.
3. الماسی، مجتبی؛ سپهبان قره‌بابا، اصغر؛ (1388)، «بررسی رابطة سرمایه‌گذاری در نیروی انسانی و سرمایه‌گذاری فیزیکی با رشد اقتصادی ایران طی دورة 1350-1384»، فصلنامة پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، ویژه‌نامة برنامة پنجم توسعه بخش علم و فن‌آوری، مؤسسة پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، 1388، شمارة 3.
4. تشکینی، احمد؛ (1384)، اقتصادسنجی کاربردی به کمک میکروفیت، نشر موسسة فرهنگی هنری دیباگران تهران، تهران، چاپ اول، 1384.
5. رحمانی، تیمور؛ عباسی‌نژاد، حسن؛ امیری، میثم؛ «بررسی تأثیر سرمایة اجتماعی بر رشد اقتصادی ایران: مطالعة موردی استان‌های کشور با روش اقتصادسنجی فضایی»، فصلنامة پژوهش‌های اقتصادی، 1386، شمارة 2.
6. سعادت، رحمان؛ «برآورد روند سرمایة اجتماعی در ایران با استفاده از روش فازی»، مجلة تحقیقات اقتصادی، 1387، شمارة 83.
7. سوری، علی؛ «پسماند رشد: سرمایه انسانی یا سرمایه اجتماعی؟»، نامة مفید، نامة اقتصادی، 1384، شمارة 63.
8. سوری، علی؛ مهرگان، نادر؛ «نقش سرمایة اجتماعی در تشکیل سرمایة انسانی»، فصلنامة پژوهش‌نامة بازرگانی، موسسة مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، 1386، شمارة 42.
9. شاه‌آبادی، ابوالفضل؛ «موجودی سرمایه بخش خصوصی و رشد درونزا (مطالعه موردی ایران)»، نامة مفید، نامة اقتصادی، 1381، شمارة 31.
10. کمیجانی، اکبر؛ معمارنژاد، عباس؛ «بررسی تأثیر افزایش سرمایة انسانی و تحقیق و توسعه بر رشد اقتصادی در ایران، فصلنامة پژوهش‌نامة بازرگانی»، موسسة مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، 1383، شمارة 31.
11. مویدفر، رزیتا؛ «بررسی روند تحولات سرمایه اجتماعی و پیامدهای اقتصادی آن در ایران: ارائه یک الگوی نظری»، پایان‌نامه مقطع دکتری اقتصاد، اصفهان، دانشگاه اصفهان، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، 1385.
12. نوفرستی، محمد؛ ریشه واحد و هم‌جمعی در اقتصادسنجی، مؤسسه خدمات فرهنگی رسا، تهران، چاپ اول، 1378.
ب- لاتین
1. Barro, R.J; 2002, Education as a Determinant of Economic Growth, in E.P. Laztored, Education in the Twenty First Century, Hoover Institution Press.
2. Chou, Yuan K; 2003, "Three Simple Models of Social Capital and Economic Growth"; The Journal of Socio-Economics.
3. Dinda, S; 2007, "Social Capital in the Creation of Human Capitaland Economic Growth: A Productive Consumption Approach", Journal of Socio-Economic, 37: 2020-2033.
4. Lucas, R. E; 1988, "on the Mechanics of Economic Development", Journal of Monetary Economic, Vol. 22.
5. Ishise. H. & Y. Sawada; 2005, "Aggregate Returns to Social Capital: Estimates Based on the Augmented Augmented - Solow Model", Journal of Macroeconomics, Elsevier, 31(3): 376-393.