دوفصلنامۀ علمی مطالعات و سیاست‌های اقتصادی

دوفصلنامۀ علمی مطالعات و سیاست‌های اقتصادی

الگوی حکمرانی بازار در مکتب اردولیبرالیسم: بازخوانی گذار از نئولیبرالیسم به نظم اجتماعی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سیدرضا حسینی 1
محمدحسین کرمی 2
عباس یعقوب زاده مجرد 3
1 دانشیار، گروه اقتصاد اسلامی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران.
2 استادیار، گروه اقتصاد اسلامی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران.
3 دانشجوی دکتری اقتصاد اسلامی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران.
10.22096/esp.2026.2093056.1882
چکیده
اردولیبرالیسم از مهم‌ترین جریان‌های اقتصاد آلمان در قرن بیستم در واکنش به بحران‌های لیبرالیسم «لسه‌فر» و ناکارآمدی مداخلات گسترده دولت شکل گرفت و کوشید الگویی برای حکمرانی اقتصاد بازار ارائه کند. مسئله محوری آن، چگونگی برقراری نظمی اقتصادی بود که ضمن حفظ آزادی و رقابت از تمرکز قدرت اقتصادی و مداخله‌گری دولت جلوگیری کند. پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی حکمرانی بازار در اردولیبرالیسم و تحلیل گذار از لیبرالیسم کلاسیک به نظم اجتماعی انجام شده است. روش تحقیق، «بازخوانی انتقادی نظام‌مند» مبتنی بر مطالعه آثار والتر اویکن و شارحان معاصر این سنت است. یافته‌ها نشان می‌دهد، اردولیبرالیسم با تفکیک میان «سیاست نظم» و «سیاست فرآیند»، نقش دولت را از مداخله مستقیم به ایجاد و صیانت از چهارچوب‌های حقوقی و نهادی رقابت تغییر می‌دهد. در این چهارچوب، بازار رقابتی نه پدیده‌ای خودانگیخته، بلکه محصول اصول تأسیسی و تنظیمی است که هدف آنها تضمین رقابت، مهار انحصار، ثبات سیاستی و محدودسازی قدرت اقتصادی خصوصی و عمومی است. بدین‌سان، الگوی حکمرانی بازار در اردولیبرالیسم تلاشی برای برقراری تعادل میان آزادی اقتصادی، اقتدار قانون و عدالت اجتماعی است و گذار نظری مهمی را از لیبرالیسم کلاسیک به نظم اجتماعی رقابت، نمایندگی می‌کند.
کلیدواژه‌ها
اردولیبرالیسم
حکمرانی بازار
نظم رقابتی
سیاست نظم
دولت نظم‌ساز
اقتصاد بازار اجتماعی.
موضوعات

عنوان مقاله English

Market Governance in Ordoliberalism: Reframing the Transition from Classical Liberalism to Social Order

نویسندگان English

Seyed Reza Hossieni 1
Mohamadhosein karami 2
Abbas Yaghoobzadeh Mojarrad 3
1 Associate Professor, Department of Islamic Economics, Research Institute of Hawzah and University, Qom, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Islamic Economics, Research Institute of Hawzah and University, Qom, Iran.
3 PhD student in Islamic Economics, Research Institute of Hawzah and University, Qom, Iran.
چکیده English

Ordoliberalism, as one of the prominent movements in twentieth-century German economics, emerged in response to the crises of laissez-faire liberalism and the inefficiencies of extensive state intervention, seeking to provide a model for market economic governance. Its central problem was how to establish an economic order that, while preserving freedom and competition, prevents the concentration of economic power and state interventionism. The present study aims to elucidate the market governance model in ordoliberalism and analyze the transition from classical liberalism to social order. The research methodology is a systematic critical rereading based on the study of Walter Eucken’s works and contemporary commentators of this tradition. The findings indicate that ordoliberalism, by distinguishing between “order policy” (Ordnungspolitik) and “process policy” (Prozeßpolitik), shifts the role of the state from direct intervention to the creation and preservation of legal and institutional frameworks for competition. In this framework, the competitive market is not a spontaneous phenomenon, but rather the product of constitutive and regulative principles aimed at guaranteeing competition, curbing monopoly, ensuring policy stability, and limiting private and public economic power. Thus, the model of market governance in ordoliberalism represents an endeavor to strike a balance between economic freedom, the rule of law, and social justice, representing a significant theoretical transition from classical liberalism to a competitive social order.

کلیدواژه‌ها English

Ordoliberalism
Market Governance
Competitive Order
Order Policy
Order-State
Social Market Economy.

فهرست منابع

الف- منابع فارسی:
حسینی، عقیل، و سعید حسین‌زاده. «تحلیل و نقد آموزه‌های مکتب اردولیبرالیسم (نئولیبرالیسم آلمانی)»، پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی 23، شماره 1 (1402): 25-46. https://doi.org/10.30465/crtls.2022.39911.2505
ب- منابع لاتین:
Anchustegui, Ignacio Herrera. “Competition Law through an Ordoliberal Lens.” Oslo Law Review 2, no. 2 (2015): 139-174.
Böhm, Franz. Ordnung der Wirtschaft. Berlin: Kohlhammer, 1937.
Bonefeld, Werner. “Adam Smith and Ordoliberalism: On the Political Form of Market Liberty.” Review of International Studies 39, no. 2 (2013): 233-250.
Erhard, Ludwig. “Demokratie heißt Freiheit, Recht und Ordnung.” In Grenzen der Demokratie? Probleme und Konsequenzen der Demokratisierung von Politik, Wirtschaft und Gesellschaft, Edited by L. Erhard, K. Brüß and B. Hagemeyer, Düsseldorf & Wien: Econ Verlag, 1973.
Eucken, Walter. Grundsätze der Wirtschaftspolitik. Tübingen: Mohr Siebeck, 2004.
Eucken, Walter. This Unsuccessful Age or The Pains of Economic Progress. Edinburgh, London, Glasgow: Hodge, 1951.
Feld, Lars P., Ekkehard A. Köhler, and Daniel Nientiedt. “Ordoliberalism and the Social Market Economy.” Freiburger Diskussionspapiere zur Ordnungsökonomik, no. 21/5 (2021). Albert-Ludwigs-Universität Freiburg.
Goldschmidt, Nils. “Alfred Müller-Armack and Ludwig Erhard: Social Market Liberalism.” Freiburger Diskussionspapiere zur Ordnungsökonomik, no. 04/12 (2012). Walter Eucken Institut, Freiburg.
Goldschmidt, Nils, and Michael Wohlgemuth. “Social Market Economy: Origins, Meanings and Interpretations.” Constitutional Political Economy 19, no. 3 (2008): 261-276.
Grossekettler, Heinz. “Walter Eucken (1891–1950).” In Studien zur Entwicklung der ökonomischen Theorie XXV, Eedited by C. Scheer, 291-341. Berlin: Duncker & Humblot, 2010.
Müller, Christian. “Neoliberalismus und Freiheit – Zum sozialethischen Anliegen der Ordo-Schule.” ORDO 57 (2007): 99-108.
Müller-Armack, Alfred. “The Social Market Economy as an Economic and Social Order.” Review of Social Economy 36 (1978): 325-331.
Peukert, Helge. “Walter Eucken (1891–1950) and the Historical School.” In The Theory of Capitalism in the German Economic Tradition, Edited by P. Koslowski, 93-145. Berlin: Springer, 2010.
Röpke, Wilhelm. “Is the German Economic Policy the Right One?” In Standard Texts on the Social Market Economy, Edited by H. Wünsche, Stuttgart: Gustav Fischer, 1982.
Röpke, Wilhelm. The Social Crisis of Our Time. Chicago: University of Chicago Press, 1950.
Smith, Adam. Lectures on Jurisprudence. Oxford: Oxford University Press, 1978. (Original work published 1762-1766).
Van Suntum, Ulrich, Thomas Böhm, Jan Oelgemöller, and Christian Ilgmann. “Walter Eucken’s Principles of Economic Policy Today.” CAWM Discussion Paper, no. 49 (2011). Center for Applied Economic Research Münster.
Wehler, Hans-Ulrich. Deutsche Gesellschaftsgeschichte. Bd. 5: Bundesrepublik und DDR 1949-1990. München: C.H. Beck, 2008.
White, Jonathan. “Authority after Emergency Rule.” Modern Law Review 78, no. 4 (2015): 585-610.
White, Jonathan. “Between Rules and Discretion: Thoughts on Ordoliberalism.” In Ordoliberalism, Law and the Rule of Economics, Edited by J. Hien and C. Joerges, 1-16. Oxford: Hart Publishing, 2018.
Yeager, Leland B. “Walter Eucken (1891–1950).” In The Elgar Companion to Law and Economics, Edited by Jürgen G. Backhaus, 2nd edition, 508-514. Cheltenham: Edward Elgar Publishing, 2005.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوفصلنامۀ علمی مطالعات و سیاست‌های اقتصادی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 12 آبان 1405