دوفصلنامۀ علمی مطالعات و سیاست‌های اقتصادی

دوفصلنامۀ علمی مطالعات و سیاست‌های اقتصادی

بررسی اثرات نامتقارن نااطمینانی نرخ ارز بر سرمایه‌گذاری در ایران با استفاده از روش MT-NARDL

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سجاد انجم شعاع 1
محسن مهرارا 2
یزدان گودرزی فراهانی 3
1 دانشجوی دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، پردیس بین المللی کیش، دانشگاه تهران، کیش، ایران.
2 استاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشیار، دکتری تخصصی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22096/esp.2026.2080114.1855
چکیده
این مطالعه به بررسی اثرات نامتقارن نااطمینانی نرخ ارز بر سرمایه‌گذاری در اقتصاد ایران می‌پردازد. با توجه به نقش کلیدی نرخ ارز در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی و تأثیرات متفاوت افزایش و کاهش آن بر سطوح سرمایه‌گذاری، این پژوهش از روش غیرخطی آستانه‌ای چندمتغیره خودرگرسیون توزیع‌شده با وقفه توزیعی (MT-NARDL) بهره می‌گیرد. داده‌های مورد استفاده، شامل سری‌های زمانی نرخ ارز واقعی، سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، تولید ناخالص داخلی، تورم و مخارج دولت برای دوره زمانی 1370 تا 1403 است. هدف اصلی، تحلیل اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت نامتقارن نرخ ارز بر سرمایه‌گذاری با شناسایی آستانه‌های احتمالی است که رژیم‌های رفتاری متفاوت اقتصادی را مشخص می‌کند. این رویکرد امکان بررسی روابط غیرخطی و پویا بین متغیرها را فراهم می‌آورد. در این مطالعه متغیر آستانه­ای نرخ در سطح خطای 05/0 بوده است. نتایج بیانگر این بود که شوک مثبت نرخ ارز دارای ضریبی معادل 39/0 در بلندمدت است که نشان‌دهنده این موضوع است که افزایش در نرخ ارز منجر به کاهش سرمایه‌گذاری در کشور می‌شود. از سوی دیگر، ضریب مربوط به شوک منفی نرخ ارز برابر با 21/0- است که نشان‌دهنده این موضوع است که کاهش در نرخ ارز منجر به افزایش در سرمایه‌گذاری در کشور می‌شود. بر اساس یافته‌ها، تثبیت نرخ ارز در سطوح نوسان بسیار پایین و جلوگیری از ورود به رژیم‌های نوسان شدید، مهم‌ترین و کم‌هزینه‌ترین ابزار برای احیای سرمایه‌گذاری بلندمدت در اقتصاد ایران است.
کلیدواژه‌ها
نرخ ارز
نااطمینانی نرخ ارز، سرمایه‌گذاری بخش خصوصی
رشد اقتصادی
مدل هم‌انباشتگی آستانه‌ای
روش غیرخطی آستانه‌ای چند متغیره خودرگرسیون توزیع‌شده با وقفه توزیعی(MT-NARDL).
موضوعات

عنوان مقاله English

Investigating the Asymmetric Effects of Exchange Rate Uncertainty on Private Investment in Iran Using the MT-NARDL Approach

نویسندگان English

Sajjad Anjomshoaa 1
Mohsen Mehrara 2
Yazdan Gudarzi Farahani 3
1 PhD student in Economics, Department of Economics, Kish International Campus, University of Tehran, Kish, Iran.
2 Professor, Faculty of Economics, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Faculty of Economics, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

This study examines the asymmetric effects of exchange rate uncertainty on private investment in the Iranian economy. Given the exchange rate’s critical role in economic decision-making and the differing impacts of currency appreciation and depreciation, this research employs a Multivariate Threshold Nonlinear Autoregressive Distributed Lag (MT-NARDL) model. The dataset comprises yearly time-series data on the real effective exchange rate, private investment, GDP, inflation, and government expenditure over the period 1991–2024. The main objective is to analyze the short-run and long-run asymmetric impacts of exchange rate uncertainty while identifying potential threshold levels that distinguish different economic behavioral regimes. This approach facilitates a rigorous investigation of nonlinear and dynamic relationships among the variables. The empirical results identify a significant threshold effect driven by exchange rate uncertainty at a level of 0.05. Furthermore, the long-run estimations indicate that a positive exchange rate uncertainty (currency depreciation) has a coefficient of 0.39, implying that a weaker domestic currency suppresses private investment. Conversely, the coefficient of a negative exchange rate uncertainty (currency appreciation) is -0.21, suggesting that a stronger currency stimulates investment. These findings suggest that stabilizing the exchange rate and preventing continuous currency depreciation are vital for promoting capital formation and sustainable economic growth in import-dependent economies like Iran. Based on the findings, stabilizing the exchange rate at very low volatility levels and preventing entry into high-volatility regimes is the most effective and least costly policy tool for restoring long-term investment in the Iranian economy.

کلیدواژه‌ها English

Exchange rate
Exchange Rate Uncertainty
Private investment
Economic Growth
Threshold cointegration
MT-NARDL
فهرست منابع  
الف- منابع فارسی:
جلایی، سید عبدالمجید، مهدی نجاتی، و فرخنده باقری. «بررسی تأثیر تکانه‌های نرخ ارز بر سرمایه‌گذاری و اشتغال در ایران با رهیافت مدل‌های تعادل عمومی قابل محاسبه»، پژوهش ها و چشم اندازهای اقتصادی 16، شماره 2 (1395): 201-220.
بشیری، سحر، و صمد عزیزنژاد. «بررسی آثار نااطمینانی نرخ ارز بر ارزش‌افزوده در زیربخش‌های صنعتی ایران»، مجلس و راهبرد 32، شماره 121 (1404): 117-146.
عرفانی، علیرضا، عابدین حسینی، و حمید ملکی. «بررسی وجود اثرات نامتقارن نوسانات مثبت و منفی نرخ ارز بر سرمایه‌گذاری بخش خصوصی»، پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی 5، شماره 20 (1394): 45-61.
گل ارضی، غلامحسین، و مهناز خراسانی. «بررسی اثرات متقارن و نامتقارن نرخ ارز و نوسانات آن بر بازده شاخص سهام صنعت دارو با استفاده از مدل‌های خطی و غیرخطی ARDL»، پژوهش‌های اقتصادی ایران 28، شماره 96 (1402): 253-300.
مصطفی‌پور، یلدا، امیرمنصور طهرانچیان، احمد جعفری صمیمی، و سعید راسخی. «بررسی اثرات آستانه‌ای نوسان‌های نرخ ارز بر سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در ایران»، نظریه‌های کاربردی اقتصاد 7، شماره 1 (1399): 91-116.
میرتهامی، الهام. «سیاست تثبیت نرخ ارز در کشورهای در حال توسعه»، پژوهشنامه اقتصادی 1، شماره 3 (1380): 179-194.
گودرزی فراهانی، یزدان، امیدعلی عادلی، و عاطفه قربانی. «تأثیر نااطمینانی سیاست‌های اقتصادی بر نوسانات نرخ ارز با استفاده از رویکرد مدل خودهمبسته با وقفه‌های توزیعی غیرخطی (NARDL)»، مدلسازی اقتصادسنجی 5، شماره 4 (1399): 147-171.
 
ب- منابع لاتین:
Abdulhamid, Jabiru, Umar Shuaibu Aliyu, Sanusi Rabiu, Saifullahi Sani Ibrahim, and Behiye Cavusoglu. “A Novel Bootstrap Approach for the Effect of Exchange Rate Shocks on Growth Performance in Nigeria.” SAGE Open 14, no. 4 (2024): 1-18.
Abegaz, B. E. “Asymmetric Impact of Exchange Rate on Trade Balance in Ethiopia: NARDL Approach.” Plos One 19, no. 12 (2024): e0311675.
Adil, M., and A. Roy. “Asymmetric Effects of Uncertainty on Investment: Empirical Evidence from India.” The Journal of Economic Asymmetries 29, no. C (2024): e00359.
Bahmani-Oskooee, M., and J. Baek. “Exchange Rate Volatility and Domestic Investment in G7: Are the Effects Asymmetric?” Empirica 48, no. 3 (2021): 775-799.
Bahmani-Oskooee, M., and S. Saha. “On the Link between the Real Exchange Rate and Domestic Investment in Asia: Are There Asymmetric Effects?” Journal of the Asia Pacific Economy 29, no. 2 (2024): 658-667.
Ben-Obi, O. A., O. Olaniyi, D. O. K. Okoroafor, and B. Obi. “Asymmetric Effect of Exchange Rate Volatility on Foreign Direct Investment, Inflation and Balance of Trade in Nigeria.” American Journal of Industrial and Business Management 15, no. 05 (2025): 681-698.
Ettayib, M., MH. Trari, and Y. Mimouni. “The Asymmetric Impact of Economic Policy Uncertainty, Trade and Geopolitical Risk on Firm-Level Investment in BRICS.” SN Business & Economics 5, no. 153 (2025).
Ganai, S.G., and J. Ahmad Khan. “An Asymmetric NARDL Approach to the J-Curve Phenomenon and export competitiveness in India-Us trade.” Cogent Economics & Finance 13, no. 1 (2025): e2483866.
Helmy, H. “Probing the Exchange Rate’s Asymmetric Reaction to Oil Price changes in the new BRICS Plus group.” Russian Journal of Economics 11, (2025): 123-143.
Igbinovia, Beauty, Shilo Samuel Akpan, Festus Omenihu Mbagwu, Umole Igienekpemhe Mohammad, and David Umoru. “Asymmetric Responses of Manufacturing Sector to Changes in Exchange Rates and Bank Credits.” BRICS Journal of Economics 6, no. 2 (2025): 139-173.
Mesagan, Ekundayo Peter, Olorunfemi Yasiru Alimi, and Xuan Vinh Vo. “The Asymmetric Effects of Exchange Rate on Trade Balance and Output Growth.” The Journal of Economic Asymmetries 26 (2022): e00272.
Obradovic, S. “Exchange Rate and Inflation Dynamics: Asymmetric Effects in a NARDL Framework.” Financial Markets, Institutions and Risks 9, no. 1 (2025): 30-42.
Shin, Yongcheol, Byungchul Yu, and Matthew Greenwood-Nimmo. “Modelling Asymmetric Cointegration and Dynamic Multipliers in a Nonlinear ARDL Framework.” In Festschrift in Honor of Peter Schmidt: Econometric Methods and Applications, edited by Robin C. Sickles and William C. Horrace, 281-314. New York: Springer, 2014.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوفصلنامۀ علمی مطالعات و سیاست‌های اقتصادی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 23 شهریور 1405