دوفصلنامۀ علمی مطالعات و سیاست‌های اقتصادی

دوفصلنامۀ علمی مطالعات و سیاست‌های اقتصادی

معیارهای سنجش الگوی مطلوب روابط دولت و بخش خیریه‌ی معیشتی از منظر آموزه‌های اسلام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه اقتصاد پژوهشکده علوم اجتماعی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
چکیده
این پژوهش، معیارهای سنجش الگوی مطلوب روابط دولت و بخش خیریه معیشتی را از منظر آموزه‌های اسلامی بررسی می‌کند. با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی و استناد به منابع فقهی شیعه و سیره نبوی با اتکا به منابع کتابخانه‌ای پنج شاخص کلیدی استخراج شده است: 1) عدالت توزیعی، که بر اساس توزیع زکات، نه لزوماً مساوی بلکه بر پایه اولویت نیازها و مصالح عمومی تفسیر می‌شود و دولت را موظف به نیازسنجی جامع از طریق سامانه‌های اطلاعاتی می‌کند؛ 2) رفاه اجتماعی و اثربخشی، که تأمین کفاف معیشتی (مئونه سالانه) یا حتی ارتقای سطح زندگی نیازمندان به میانگین جامعه را هدف قرار می‌دهد، با تأکید بر محدودیت دخالت دولت تا حد کفاف؛ 3) شفافیت و پاسخگویی، که نظارت دولتی را از این طریق برای جلوگیری از سوءاستفاده و افزایش اعتماد عمومی الزامی می‌سازد؛ 4) مشارکت مردمی و استقلال خیریه‌ها، که بر اساس نظام تکافل اسلامی، عاملیت اصلی را به سطوح فردی، خانوادگی و اجتماعی واگذار کرده و دولت را به نقش مکمل و تسهیل‌گر محدود می‌کند؛ و 5) اخلاق‌محوری و داوطلبانه بودن، که حفظ قصد الهی و فطرت انسانی انفاق را اولویت می‌دهد و از انگیزه‌های مصنوعی مانند فشارهای مالیاتی پرهیز می‌نماید. معیارهای پیشنهادی بستر لازم برای کشف الگوی رابطه مطلوب دولت با بخش خیریه را فراهم کرده و همچنین مقایسه مدل‌های پیشنهادی را بر اساس شاخص‌های اسلامی امکان‌پذیر می‌کند
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Criteria for Assessing the Optimal Model of Government-Relations with the Livelihood Charity Sector from the Perspective of Islamic Teachings

نویسنده English

Mostafa Kazemi Najaf Abadi
دانشیار گروه اقتصاد پژوهشکده علوم اجتماعی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
چکیده English

Using a descriptive-analytical method and drawing upon Shi'a jurisprudential sources and the Prophetic tradition (Sira) based on library resources, five key indicators have been extracted: 1) Distributive Justice, interpreted based on the distribution of Zakat—not necessarily equally, but rather according to the priority of needs and public interests—which obligates the government to conduct comprehensive needs assessments through information systems; 2) Social Welfare and Effectiveness, which aims to provide livelihood sufficiency (annual subsistence, Ma'una) or even elevate the standard of living of the needy to the societal average, while emphasizing the limitation of government intervention to the level of sufficiency; 3) Transparency and Accountability, mandating governmental oversight through these mechanisms to prevent misuse and enhance public trust; 4) Public Participation and Autonomy of Charities, which, based on the Islamic system of Takāful (social solidarity), assigns primary agency to the individual, family, and social levels, thereby restricting the government to a complementary and facilitative role; and 5) Ethics-Centricity and Voluntarism, prioritizing the preservation of the divine intention and innate human nature (Fitrah) of giving (Infaq), and avoiding artificial incentives such as tax pressures. The proposed criteria provide the necessary foundation for discovering the optimal model of the government's relationship with the charity sector and also enable the comparison of proposed models based on Islamic indicators.

کلیدواژه‌ها English

Livelihood Charity
Government
Optimal Relations
Islamic Criteria
Distributive Justice
Good Governance
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 27 خرداد 1405