دوفصلنامۀ علمی مطالعات و سیاست‌های اقتصادی

دوفصلنامۀ علمی مطالعات و سیاست‌های اقتصادی

مزایای اجاره‌داری زمین‌های دولتی در راستای مولدسازی پایدار زمین در اقتصاد ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اقتصاد، دپارتمان اقتصاد، دانشگاه مفید، قم، ایران.
2 استادیار، دپارتمان اقتصاد، دانشگاه مفید، قم، ایران.
چکیده
از حقوق حاکمیت اسلامی، بهره‌مندی پایدار از دارایی‌های دولتی است. مولدسازی دارایی‌های دولت افزون بر اینکه در کنار مالیات به تأمین مالی دولت کمک می‌کند، به دلیل آثار اقتصادی مطلوبی که می‌تواند داشته باشد، یکی از الزامات حکمرانی زمین (سازوکارهای سیاست‌گذاری، تنظیم‌گری و سامان‌دهی زمین) محسوب می‌شود. در میان دارایی‌های دولت، زمین در ایران جایگاهی ویژه‌ دارد. این پژوهش با اسـتفاده از روش تحلیلـی و توصیفی و با مرور تجربه جهانی، متون فقهی، تاریخی و آمارهای در دسترس به بررسی تأثیر اقتصادی عرضه زمین دولتی به‌صورت اجاره‌ای می‌پردازد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد الگوی اجاره‌داری برخلاف فروش، نوعی تأمین مالی پایدار، بلندمدت و باثبات برای دولت است. همچنین عرضه زمین‌های دولتی به‌صورت اجاره بلندمدت برای تسهیل ساخت کاربری‌های مسکونی، تجاری، اداری، کشاورزی، باغداری و... می‌تواند به رشد اقتصادی بدون تورم در بلندمدت منجر شود. هزینه اولیه و ثابت تولید و مصرف کالاها و خدمات از طریق کاهش یا حذف هزینه و قیمت زمین از رهگذر عرضه زمین‌های دولتی به‌صورت استیجاری صورت می‌گیرد. به دنبال این اتفاق، رشد قیمت زمین و به تبع آن رشد قیمت تمامی کالاها و خدمات وابسته به زمین (به میزان اتکا به زمین) تا حدی کنترل می‌شود و در نهایت عرضه استیجاری زمین دولتی امکان تولید و مصرف را به‌صورت متوازن برای همۀ مردم پدید می‌آورد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Benefits of Leasing Government Land in Line with the Sustainable Production of Land in Iran's Economy

نویسندگان English

Abedi Iman 1
Majid Rezai Davani 2
1 PhD student in Economics, Department of Economics, Mofid University, Qom, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Economics, Mofid University, Qom, Iran.
چکیده English

One of the key rights of Islamic governance is the sustainable use of government assets. The productivity of government assets, in addition to aiding government financing alongside taxes, is considered a requirement of urban governance due to its favorable economic impacts. Among the state's assets, land holds a special place in Iran. This research examines the economic impact of providing government land for rent using an analytical and descriptive method, alongside reviewing global experiences, jurisprudence, historical texts, and available statistics. The findings reveal that the leasing model, unlike the sale, provides stable, long-term financing for the government. Additionally, offering government land in long-term leases for residential, commercial, administrative, agricultural, horticultural, and other uses can lead to long-term economic growth without inflation. Reducing or eliminating the cost of land through government land leasing lowers the initial and fixed costs of producing and consuming goods and services. Consequently, the growth of land prices and the prices of goods and services related to land will be controlled to some extent. Ultimately, the rental supply of government land creates opportunities for balanced production and consumption for the public.

کلیدواژه‌ها English

Land
Government land
Land leasing
Iran's economy
Productive government assets
سیاهه منابع
الف- منابع فارسی:
آذری قمی، احمد. «زمین و متعلقات آن» در: اولـین مجمـع بررسی‌های اقتصاد اسلامی، سرویراستار: محمد واعظ‌زاده خراسانی، 70 -105. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، 1369.
حسینی خامنه‌ای، سید محمد. اقطاع و حقوق تقسـیم اراضـی دولتـی. تهـران: انتشـارات کیهان، 1371.
رضایی، مجید. «احیـای نظـام خـراج در واگـذاری مـدیریت شرکت‌های دولتـی بـه خصوصی»، فصلنامه علمی‌پژوهشی اقتصاد اسلامی 4، شماره 15 (دی 1383): 81-98.
رضایی، مجید. «سهم درآمد ناشی از دارایی‌های دولت و مالیات در تأمین بودجه دولت»، فصلنامه علمی‌پژوهشی اقتصاد اسلامی 13، شماره 49 (دی 1392): 5-30.
رضایی، مجید. مقدمه‌ای بر مالیه عمومی در اسلام. تهران: انتشارات سمت، 1389.
رضایی، مجید، سعید فراهانی فرد، و علی معصومی‌نیا. «نظام مالی دولت‌های مسـلمان از ظهور اسلام تا قرن چهارم هجری» در: نظـام مـالی اسـلام، سرویراستار: احمدعلی یوسفی، 111-123. تهـران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1379.
فدایی، ایمان، و بهناز کمیاب. «مالیات بر خانه‌های خالی و برآورد ظرفیت درآمدی آن»، دفتر تحقیقات سیاست‌های مالی وزارت امور اقتصاد و دارایی، (1396): 1-20.
کرمی، افشین. بررسی وضعیت بازار مسکن در ایران. تهران: انتشارات مؤسسه تدبیر اقتصاد، 1386.
مدرسی طباطبایی، حسین. زمین در فقه اسلامی. جلد 2. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۶۲.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. «ایجاد درآمد پایدار از محل مولدسازی زمین‌های دولتی؛ بررسی تجربه کشورهای منتخب»، معاونت مطالعات بخش عمومی (1400): 1-7.
مصباحی مقدم، غلامرضا، مهدی موحدی بک نظر، و محمدجواد رضایی. «امکان‌سنجی فقهی استفاده از ابزار اقطاع و احیا در فرایند خصوصی‌سازی»، فصلنامه علمی‌پژوهشی اقتصاد اسلامی 10، شماره 37 (دی 1389): 5-28.
 
ب- منابع عربی:
خزنة کاتبی، غیداء. الخراج منذ الفتح الاسلامی حتی اواسط القرن الثالـث الهجـری. بیروت: مرکز دراسات الوحدةالعربیه، 1994.
صدر، سید محمدباقر. اقتصادنا. قم: مکتب الإعلام الاسلامی، 1417 ه. ق.
منتظری، حسینعلی. دراسات فی ولایة الفقیه و فقه الدولة الاسلامیـة. قم: المرکز العـالمی للدراسات الاسلامی، 1411ه. ق.
 
ج- منابع لاتین:
Bradfield, Tracy, Robert Butler, Emma J. Dillon, and Thia Hennessy. “The Factors Influencing the Profitability of Leased Land on Dairy Farms in Ireland.”  Land Use Policy 95 (June 2020): 104649. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2020.104649.
Cheng, Jing. “Analyzing the Factors Influencing the Choice of the Government on Leasing Different Types of Land Uses: Evidence from Shanghai of China.” Land Use Policy 90 (January 2020): 104303. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2019.104303.
Cheng, Jing. “Residential Land Leasing and Price under Public Land Ownership.” Journal of Urban Planning and Development 147, no. 2 (2021): 05021009. https://doi.org/10.1061/(asce)up.1943-5444.0000701.
Hung Hong, YU. “Can Leasing Public Land Be an Alternative Source of Public Finance?.” Lincoln Institute of Land Policy Working Paper (1996).
Liu, Xin, and Yongzheng Liu. “Land Lease Revenue Windfalls and Local Tax Policy in China.” International Tax and Public Finance 28 (November 2020): 405-433.
Mostafa Morsi El Araby. “The Role of the State in Managing Urban Land Supply and Prices in Egypt.” Habitat International 27, no. 3 (2003): 429-458. https://doi.org/10.1016/s0197-3975(02)00068-1.
Nitikin, Denis, Chunli Shen, Qian Wang, and Heng-fu Zou. “Land taxation in China: assessment of prospects for politically and economically sustainable reform.” Annals of Economics and Finance 13, no. 2 (2012): 489-528.
Peterson, George E. “Land Leasing And Land Sale As An Infrastructure-Financing Option.” Financing Cities, The World Bank (2006): 284-306.
Zhirong, Jerry Zhao, Guocan Su, and Dan Li. “The rise of public-private partnerships in China.” JOURNAL OF CHINESE GOVERNANCE 3, no. 2 (2018): 158-176.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.