تأثیر کارایی بازارهای اقتصادی بر تجارت دوجانبه ایران و کشورهای منتخب سازمان همکاری اقتصادی و توسعه

شاه آبادی, ابوالفضل; خوش طینت, بهناز; اصغرنژاد, امیرعلی; مرادی, علی

doi:10.22096/esp.2020.108230.1224

تأثیر کارایی بازارهای اقتصادی بر تجارت دوجانبه ایران و کشورهای منتخب سازمان همکاری اقتصادی و توسعه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

ابوالفضل شاه آبادی ¹

بهناز خوش طینت ²

امیرعلی اصغرنژاد ³

علی مرادی ⁴

¹ استاد گروه اقتصاد دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا،تهران، ایران

² گروه مدیریت، واحد بوئین زهرا، دانشگاه آزاد اسلامی، بوئین زهرا.

³ دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، گروه مدیریت، دانشگاه آزاد واحد بوئین زهرا.

⁴ دانش آموخته کارشناسی ارشد اقتصاد.

10.22096/esp.2020.108230.1224

چکیده

گسترش تجارت دوجانبه با کشورهای توسعه‌یافته از طریق ایجاد دسترسی به بازارهای بزرگتر و نهاده‌های جدید موجب افزایش رشد اقتصادی می‌شود. از سویی، افزایش کارایی بازارهای اقتصادی با ایجاد صرفه‌جویی‌های خارجی و استفاده کاراتر از منابع موجود به رشد بهره‌وری کل عوامل و کاهش بهای تمام‌شده تولیدات داخلی کمک نموده و با تقویت رقابت‌پذیری آنها موجب رشد تجارت دوجانبه با کشورهای توسعه‌یافته می‌شود. در این راستا، مطالعه حاضر سعی نموده تأثیر کارایی بازارهای اقتصادی شامل بازار کالا، بازار کار و بازار مالی را بر تجارت دوجانبه ایران و 20 کشور منتخب عضو سازمان همکاری اقتصادی و توسعه طی دوره زمانی 2017 ـ 2011 بررسی نماید. به‌همین منظور، مدل تحقیق با استفاده از داده‌های تابلویی و در قالب مدل جاذبه به روش گشتاورهای تعمیم‌یافته برآوردگردیده است. نتایج نشان داد کارایی بازار کالا، کارایی بازار کار و توسعه بازار مالی بر تجارت دوجانبه ایران و کشورهای منتخب توسعه‌یافته مثبت و معنادار است که در این بین، ضریب تخمینی کارایی بازار کالا از دو بازار دیگر بزرگتر است. همچنین تأثیر متغیرهای تولید ناخالص داخلی و نرخ برابری ارز واقعی ایران و کشورهای منتخب بر تجارت دوجانبه آنها مثبت و معنادار و تأثیر فاصله جغرافیایی و تفاضل درآمدسرانه ایران و کشورهای منتخب بر تجارت دوجانبه آنها منفی و معنادار است.

کلیدواژه‌ها

تجارت دوجانبه

کارایی بازارهای اقتصادی

داده های تابلویی

عنوان مقاله English

The Effect of Economic Markets Efficiency on the Bilateral Trade of Iran and the Selected Countries of the Organization for Economic Co-operation and Development

نویسندگان English

Abolfazl Shahabadi ¹

Behnaz Khoshtinat ²

Amir Ali Asgharnezhad ³

Ali Moradi ⁴

¹ Professor of Economics, Faculty of Economics and Social Science, Al-Zahra University, Tehran, Iran.

² Department of Management, Buinzahra Branch, Islamic Azad University, Buinzahra, Iran.

³ MA in Business Management, Department of Management, Buinzahra Branch, Islamic Azad University, Iran.

⁴ MA of Economics, Iran.

چکیده English

Expansion of bilateral trade with developed countries increasing economic growth through access to larger markets and new entrants. On the one hand, increasing the efficiency of the economic markets by creating foreign savings and making more efficient use of existing resources contributes to the growth of total factor productivity, lowering the cost of domestic products and strengthening their competitiveness, and boosts bilateral trade with developed countries. In this regard, the present study uses panel data from 2011 to 2017 to examine the effect of economic markets efficiency, including goods market, labor market and financial market on bilateral trade between Iran and the 20 selected countries of the Organization for Economic Co-operation and Development. The research model is estimated using gravity model and generalized moment's method. The results showed that the goods market efficiency; labor market efficiency and financial market development on the bilateral trade between Iran and selected developed countries are positive and significant, while the estimated coefficient of goods market efficiency is larger than the other two markets. Also the effect of GDP variables and the real exchange rate of Iran and selected countries on their bilateral trade are positive and significant and the effects of geographical distance and difference in per capita income between Iran and selected countries on their bilateral trade are negative and significant.

کلیدواژه‌ها English

Bilateral Trade

Economic Market Efficiency

Panel Data

الف) کتب و مقالات

1. فارسی
- اربابیان، شیرین؛ یزدانی، مهدی و خلیلی اردلی، صدیقه (1395)، «تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات در توسعه تجارت صنعتی»، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره 20، دوره 79، صص 35 ـ 66.
- امینی، علیرضا (1384)، «اندازه‌گیری و تحلیل روند بهره‌وری به تفکیک بخش‌های اقتصادی ایران»، فصلنامه برنامه‌ریزی و بودجه، دوره 10، شماره 4، صص 110 ـ 73.
- آذربایجانی، کریم؛ سمیعی، ندا و شیرازی، همایون (1389)، «اثر نهادها بر روی تجارت دوجانبه کشورهای منتخب خاورمیانه»، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی ایران، شماره 15، دوره 45، صص 23 ـ 1.
- بهکیش، محمدمهدی (1389)، اقتصاد ایران در بستر جهانی شدن، چاپ پنجم، تهران: نشر نی.
- ترابی، تقی؛ پیکارجو، کامبیز و آبرون، نرجس (1389)، «بررسی تأثیر توسعه مالی بر رشد اقتصادی کشورهای درحال توسعه نفتی و غیر نفتی»، مجله مطالعات مالی، شماره 3، دوره 7، صص 163 ـ 139.
- دادگر، یدالله و ندیری، محمد (1384)، «ارزیابی تاثیر جهانی شدن تجارت بر اشتغال (بخش صنعت ایران)»، نامه مفید، شماره 11، دوره 51، صص 36 ـ 17.
- رازینی، ابراهیم علی؛ میرزائی نژاد، محمدرضا و شیرین‌زاده، معصومه (1394)، «بررسی پتانسیل تجاری میان ایران و کشورهای منتخب منطقه (ترکیه، سوریه، بحرین، عمان، قطر، کویت، عربستان سعودی و امارات متحده عربی) با استفاده از مدل جاذبه»، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره 20، دوره 77، صص 167 ـ
- رجبی، میترا ژاله؛ مقدسی، رضا و اسلامی، محمدرضا (1396)، «بررسی اثر سیاست‌گذاری‌های اقتصادی بر هزینه‌های تجارت دوجانبه ایران (مقایسه تجارت کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه)»، فصلنامه سیاست‌گذاری اقتصادی، شماره 9، دوره 17، صص 27 ـ 1.
- سالواتوره، دومنیک (1388)، اقتصاد بین‌الملل (تجارت بین‌الملل)، ترجمه حمیدرضا ارباب، چاپ دوم، تهران: نشر نی.
- شاه‌آبادی، ابوالفضل و صادقی، حامد (1390)، «ارزیابی وضعیت رقابت‌پذیری کشورهای عضو اوپک؛ با تأکید بر مؤلفه‌های نوآور»، فصلنامه رشد فناوری، دوره 8، شماره 29، صص 3 ـ 15.
- شاه‌آبادی، ابوالفضل و فعلی، پریسا (1390)، «تأثیر توسعه مالی بر بهره‌وری کل عوامل در ایران»، فصلنامه اقتصاد و تجارت نوین، دوره 6، شماره 23 و 24، صص 133 ـ 111.
- شاه‌آبادی، ابوالفضل؛ سلمانی، یونس و ولی‌نیا، سیدآرش (1395)، «بررسی همگرایی بازار کشاورزی در کشورهای D8 و‌ G7: رویکرد مدل جاذبه»، تحقیقات اقتصاد کشاورزی، شماره 8، دوره 4، صص 150 ـ
- شیرکوند، سعید (1391)، سازمان‌های پولی و مالی، چاپ اول، تهران: انتشارات کویر.
- فرزام، وحید؛ انصاری سامانی، حبیب و محمودی، زهرا (1396)، «بررسی اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت نرخ ارز بر تجارت دوجانبه ایران با شرکای اروپایی و آسیایی (رویکرد حداقل مربعات اصلاح شده)»، فصلنامه سیاست‌های مالی و اقتصادی، شماره 5، دوره 19، صص 103 ـ 81.
- کریم‌زاده، مصطفی؛ لطفعلی‌پور، محمدرضا؛ طاهری بازخانه، صالح؛ لعل خضری، حمید ویزدانی کیا، هادی (1395)، «نقش سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بر صادرات غیرنفتی در اقتصاد ایران با استفاده از الگوی خودبازگشت برداری (VAR)»، اولین همایش ملی راهکارهای توسعه منطقه آزاد ماکو با محوریت سرمایه‌گذاری، فرصت‌ها و چالش‌ها، ماکو: دانشگاه آزاد اسلامی.
2. لاتین
- Abu Hatab, A. Romstad, E. & Huo, X (2010). "Determinants of Egyptian agricultural exports: A gravity model approach", Modern Economy, Vol. 1, No. 3, pp. 134-143.
- Ahn, S. C. & Schmidt, P (1995). "Efficient estimation of models for dynamic panel data", Journal of Econometrics, Vol. 68, No. 1, pp. 5–27.
- Alvarez, I. C.; Barbero, J.; Rodriguez-Pose, A. & Zofio, J. L (2018). "Does institutional quality matter for trade? Institutional conditions in a sectoral trade framework", World Development, Vol. 103, No. C, pp. 72-78.
- Anderson, J. E. & Marcouiller, D (2002). "Insecurity and the Pattern of Trade: An Empiricalinvestigation", Review of Economics and Statistics, Vol. 84, No. 2, pp. 342-352.
- Arellano, M. & Bond, S (1991). "Some tests of specification for panel data: Monte Carlo evidence and an application to employment equations", Review of Economic Studies, Vol. 58, No. 2, pp. 277-297.
- Arellano, M. & Bover, O (1995). "Another look at the instrumental-variable estimation of error-components models", Journal of Econometrics, Vol. 68, No. 1, pp. 29-51.
- Baltagi, B. H. (2005). Econometric analysis of panel data, New York: John Wiley & Sons Inc.
- Beck, T (2002). "Financial Development and International Trade: Is There a link?", Journal of International Economics, Vol. 57, No. 1, pp. 31-107.
- Bicudo, J. F. & Azu, N. P (2018). "Effects of bilateral real exchange rate on Sino-Nigeria trade: an ARDL cointegration approach", International Journal of Economics and Finance, Vol. 10, No. 7, pp. 125-135.
- Blundell, R. & Bond, S (2000). "GMM estimation with persistent panel data: An application to production functions", Econometric Reviews, Vol. 19, No. 3, pp. 321–340.
- Carrillo, C. & Li, C (2002). "Trade blocks and the gravity model: Evidence from Lation American countries", Journal of Economic Integration, 19, No. 4, pp. 667-689.
- Chauvin, S. & Gaulier, G (2002). "Regional trade integration in Southern Africa", IMF Working Paper, pp. 77–95.
- De Groot, H.; Linders, G. J.; Rietveld, P. & Subramanian, U (2003). The Institutional Determinants of Bilateral Trade Patterns, World bank: Washington.
- Dollar, D. & Kraay, A (2003). "Institutions, Trade and Growth", Journal of Monetary Economics, Vol. 50, No. 1, pp. 131-162.
- Gani, A. & Al Mawali, N. R (2013). "Oman's trade and opportunities of integration with the Asian economies", Economic Modelling, Vol. 31, No. C, pp. 766–774.
- Grant, H. J. & Lambert, D. M (2005). "Regionalism in World agricultural trade: Lessons from gravity model estimation", American Agricultural Economics Association, 28-Annual Meeting, Providence, Rhode Island, July 24–27.
- Hayashi, F. (2000). Econometrics, Princeton: Princeton University Press.
- Helpman, E (1981). "International trade in the presence of product differentiation, economies of scale and monopolistic competition", Journal of International Economics, Vol. 11, No. 3, pp. 305–340.
- Janiak, A (2006). Does Trade Liberalization Lead to Unemployment? Teory and Some Evidence, ECARES: Universite Libre de Bruxelles.
- Jansen, M. & Nordas, H. K (2004). "Institutions, Trade Policy and Trade Flows", World Trade Organization, CEPR Discussion Paper.
- Kabir, M, & Salim, R (2010). "Can gravity model explain BIMSTEC’s trade?" Journal of Economic Integration, Vol. 25, No. 1, pp. 144-166.
- Kletzer, K. & Bardhan, P (1987). "Credit Markets and Patterns of International Trade", Journal of Development Economics, Vol. 27, No. 1-2, pp. 57-70.
- Levine, R.; Loayza, N. & Beck, T (2000). "Financial Intermediation and Growth: Causality and Causes", Journal of Monetary Economics, Vol. 46, No. 1, pp. 31-77.
- Linder, S. B (1961). An essay on trade and transformation, New York: Wiley and Sons.
- North, D. (1994). "Economic performance through time", The American Economic Review, Vol. 84, No. 3, pp. 359-368.
- Osabuohien, E.; Odebiyi, J.; Efobi, U, R. & Fayomi, O (2017). "Financial development, trade costs and bilateral trade flows: connecting the Nexus in ECOWAS", Investment and Competitiveness in Africa, Vol. 26, No. 3, pp. 153-175.
- Ozcan, B. & Nath, H (2016). "Information and Communication Technology (ICT) and International Trade: Evidence from Turkey", IMF Working Papers, 1-47.
- Porter, M. E (1990). The competitive advantages of nation, USA: Macmillan Inc.
- Poyhonen, P. (1963). "A tentative model for the volume of trade between countries", Weltwirtschaftliches Archiv, Vol. 90, No. 1, pp. 93-99.
- Roy, S (2018). "Effect of institutional difference between countries on bilateral trade: evidence from panel data", DOI: 10.13140/RG.2.2.23936.53762.
- Shin, Y. & Serlenga, L. (2007). "Gravity models of intra-EU trade: application of the CCEP-HT estimation in heterogeneous panels with unobserved common time-specific factors", Journal of Applied Econometrics, Vol. 22, No. 2, pp. 361-381.
- Svaleryd, H. & Vlachos, J (2002). "Markets for risk and openness to trade: How are they related", Journal of International Economics, Vol. 57, No. 2, pp. 369–395.
- Tesfaye, E (2014). "Determinants of agricultural export in Sub-Saharan Africa: Evidence from panel study", American Journal of Trade and Policy, Vol. 1, No. 3, pp. 13-22.
- Tinbergen, J. & Endeicus, K (1962). Shaping the World economy: Suggestions for an international economic policy, New York: Twentieth Century Fund.
- Van Wyk, J (2010). "Double diamonds, real diamonds: Botswana’s national competitiveness", Academy of Marketing Studies Journal, Vol. 14, No. 2, pp 55-76.
- Van Wyk, J. (2010). "Double diamonds, real diamonds: Botswana’s national competitiveness", Academy of Marketing Studies Journal, Vol. 14, No. 2, pp. 55-76.
- Xing, Z (2017). "The impacts of information and communications technology (ICT) and E-commerce on bilateral trade flows", International Economics and Economic Policy, Vol. 15, No. 3, pp. 565-586.