بررسی عوامل مؤثر بر ظرفیت مالیاتی مبتنی بر رویکرد اقتصادسنجی بیزین

مهرارا, محسن; سیجانی, سمانه; رضازاده کارسالاری, عباس

بررسی عوامل مؤثر بر ظرفیت مالیاتی مبتنی بر رویکرد اقتصادسنجی بیزین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محسن مهرارا ¹

سمانه سیجانی ²

عباس رضازاده کارسالاری ³

¹ استاد دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران

² کارشناس ارشد توسعه اقتصادی و برنامه ریزی دانشگاه تهران

³ استادیار گروه مدیریت واحد پروفسور حسابی دانشگاه آزاد اسلامی تفرش

چکیده

یکی از مهم‌ترین عوامل توسعۀ اقتصادی، وجود یک سیستم مالیاتی کارآمد است. درآمدهای مالیاتی بیشتر برای وابستگی کمتر کشورهای کم‌درآمد به کمک‌های بلاعوض،مهم است. سیستممالیاتی می‌تواندتصمیم‌های سرمایه‌گذاری بین‌المللیراتحت تأثیر قرار دهد. همچنین مالیات‌ها حکمرانی خوب را تشویق کرده، لازمۀ تقویت ساخت دولت است و پاسخ‌گویی دولت را افزایش می‌دهد. اولین گام در فهم سیستم‌های درآمد عمومی، ایجاد تعدادی معیار و مقیاس سنجش عملکرد مورد توافق عموم است. یکی از معیارهای سنجش عملکرد سیستم مالیاتی، ظرفیت مالیاتی است. به این دلیل، در این پژوهش به بررسی عوامل مؤثر بر ظرفیت مالیاتی 57 کشور درحال‌توسعۀ صادرکنندۀ نفت خام در طول سال‌های 1996 تا 2014 به منظور تعیین نقش و اهمیت هر یک از این عوامل در تأثیرگذاری بر ظرفیت مالیاتی پرداخته شده است. این پژوهش در نظر دارد نوع‌شناسی عوامل مؤثر بر ظرفیت مالیاتی را برای برآوردن نیازهای در حال ظهور سیاست‌گذاران کشورهای درحال‌توسعه بررسی کند.

کلیدواژه‌ها

ظرفیت مالیات‌پذیری

میانگین‌گیری مدل بیزین

کشورهای درحال‌توسعه

نهادها

ساختار اقتصادی

عنوان مقاله English

The Determinants of Taxable Capacity: a Bayesian Econometric Approach

نویسندگان English

Mohsen Mehrara ¹

Samaneh Seijani ²

Abbas Rezazadeh Karsalari ³

¹ Professor in economics, University of Tehran, Iran.

² MA in Economics, University of Tehran

³ Assistant Professor, Department of Management, Professor of Accounting, Islamic Azad University, Tafresh

چکیده English

One of the important factors for economic development is the existence of an effective tax system. Higher tax revenues are also important to lower the aid dependency of low-income countries. Tax system can influence international investment decisions. They also encourage good governance and they are integral to strengthening state building and promote state accountability. The first step to understand public revenue system is to establish some commonly agreed performance measurement and benchmarks. One of the performance assessment benchmarks of tax system is tax capacity. In this regard in this study we investigated the determinant factors of tax capacity in oil exporter developing countries during 1996-2014 with “Bayesian Model Averaging” method to determine role and importance of any factors in affecting on tax capacity. The study intends to present country tax capacity typologies in order to fulfill emerging needs from developing countries’ policy makers.

کلیدواژه‌ها English

Taxable Capacity

Bayesian Model Averaging

Developing Countries

Institutions

Economic Structure. JEL Classification: H71

C11

الف ـ فارسی
1. پژویان، جمشید (1388)، اقتصاد بخش عمومی (مالیات‌ها)، چاپ چهارم، تهران: انتشارات جنگل.
2. پیرنیا، حسین (1348)، مالیۀ عمومی، مالیات‌ها و بودجه، چاپ پنجم، تهران: انتشارات کتابخانۀ ابن‌سینا.
3. دفتر مطالعات محیط کسب‌وکار (1390)، «معرفی و نقد شاخص راهنمای بین‌المللی ریسک کشوری (icrg)».
4. رزاقی، ابراهیم (1376)، آشنایی با اقتصاد ایران، تهران: نشر نی، چاپ اول.
5. سازمان امور مالیاتی (1392)، سایت دفتر پژوهش و برنامه‌ریزی.
6. شکیبایی، علیرضا و خراسانی، محمود (1391)، «بررسی تأثیر عوامل مؤثر بر عملکرد مالیاتی ایران با استفاده از داده‌های استانی (1380ـ1388)»، مرکز تحقیقات استراتژیک.
7. عرب مازار، عباس؛ و آیت زایر (1387)، «برآورد ظرفیت بالقوۀ اقتصادی مالیات در ایران»، فصلنامۀ تخصصی مالیات، دورۀ جدید، شمارۀ دوم (مسلسل 50).
8. فرازمند، حسن؛ و اسمعیل بهاروند احمدی (1387)، «بررسی عوامل مؤثر بر ظرفیت مالیاتی در استان لرستان»، فصلنامۀ تخصصی مالیات، دورۀ جدید، شمارۀ سوم (مسلسل 51).
9. فرهنگ، منوچهر (1366)، فرهنگ علوم اقتصادی (انگلیسی به فارسی)»، چاپ پنجم، انتشارات آزاده.
10. فلاحتی، علی؛ شهرام فتاحی؛ سحر عباسپور و مینو نظیفی نایینی (1389)، «برآورد ظرفیت مالیاتی کشور با استفاده از شبکه‌های عصبی»، فصلنامۀ پژوهشنامۀ مالیات، شمارۀ هشتم (مسلسل 56).
11. فهیم یحیایی، فریبا (1370). «برآورد ظرفیت مالیاتی»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران.
12. قانون برنامۀ پنج‌سالۀ پنجم توسعۀ جمهوری اسلامی ایران (1390ـ1394).
13. قطمیری، محمدعلی؛ و کریم اسلاملوئیان (1387)، «برآورد تلاش مالیاتی در ایران و مقایسۀ آن با کشورهای درحال‌توسعۀ منتخب»، مجلۀ تحقیقات اقتصادی، شمارۀ 83، صفحه 163ـ186.
14. مهرگان، نادر؛ و نادر پژمان (1384)، «برآورد ظرفیت مالیاتی استان‌های کشور: با استفاده از الگوی داده‌های تلفیقی»، فصلنامۀ پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، شمارۀ 35.
15. وزارت امور اقتصادی و دارایی (1391، اردیبهشت)، «اخبار اقتصاد و دارایی»، هفته‌نامۀ خبری ـ تحلیلی، سال یازدهم، شمارۀ 390.
16. وزارت امور اقتصادی و دارایی (1391، مرداد)، «اخبار اقتصاد و دارایی»، هفته‌نامۀ خبری ـ تحلیلی، سال یازدهم، شمارۀ 403 .
  1. Bräutigam, Deboraha, Odd-Helge Fjeldstad, and Mich Moore (2008), Taxation and State-Building in Developing Countries, Cambridge University Press.
    1. Alfirman, Luky (2003), "Estimating Stochastic Frontier Tax Potential: Can Indonesian Local Governments Increase Tax Revenues Under Decentralization?", Working Paper, NO. 03/19.
    2. Bird, Richard M., Jorge Martinez-Vazquez and Benno Torgler (2005)," Societal Institutions and Tax Effort In Developing Countries", Working Paper, No. 2004-21.
    3. Botlhole, Thuto Dineo (2010), "Tax Effort and the Determinant of Tax Ratio In Sub-Saharaafrica", International Conference On Applied Economics, pp. 101-113.
    4. Davoodi, Hamid R. and David A. Grigorian (2007), "Tax potential vs. Tax effort: A Cross-Country Analysis of Armenia’s Stubbornlv Low Tax collection", IMF Working Paper, WP/07/106.
    5. De Soto, H (2000), The Mystery of Capital: Why Capitalism Triumphs in the West and Fails Everywhere Else, New Yourk: Basic Book.
    6. Fernandez, C., Ley, E. and Steel, M. (2001), "Benchmark priors for Bayesian model averaging", Journal of Econometrics, 100, 381-427.
    7. Frey, B. S. and R. Eichenberger (1999), "The New Democratic Federalism for Europe", Cheltenham, UK, Edward Elgar.
    8. Ghani, Zartashia (2011), "A Cross Country Analysis of Tax Performance with Special Focus On Pakistan’s Tax Effort", Swedish Business School At Örebro University.
    9. Ghura, Dhaneshwar (1998), "Tax revenue in Sub-Saharan Africa: effects of Economic Policies and Corruption", IMF Working Paper, WP/98/135.
    10. Gupta, Abhijit Sen (2007), "Determinants Of Tax Revenue Efforts In Developing Countries", IMF Working Paper, WP/07/184.
    11. Koop, Gary (2003), "Bayesian Econometrics", Department of Economics, University of Glasgow.
    12. Le, Tuan Minh, Blanca Moreno-Dodson and Jeep Rojchaichaninthorn (2008), "Expanding Taxable Capacity and Reaching Revenue Potential: Cross Country Analysis", World Bank, Policy Research Working Paper, No. 4559, March.
    13. Le, Tuan Minh, Blanca Moreno-Dodson and Nihal Bayraktar, (2012),"Tax capacity and tax effort: extended cross-country analysis from 1994 to 2009".
    14. Leamer, E. (1978) Specification Searches, New York: Wiley.
    15. R. Lotz, Joergen and Elliott R. Morss (1970), "A Theory of Tax level Determinant for Developing countries", Economic Development and Cultural Change, Vol. 18, No. 3, April, pp. 328- 341.
    16. Teera, Joweria M. (2001), "Could Do Better: An Appraisal of Uganda’s Tax performance Relative to Sub-Saharan Africa", University of Bath, Department of Economics.
    17. Zellner, A. (1986) "On Assessing Prior Distributions and Bayesian regression Analysis with g-Prior Distributions", in Goel, P. K. and Zellner, A. (eds.), Bayesian Inference and Decision Techniques: Essays in Honour of Bruno de Finetti, Amsterdam: North-Holland