تولیـد بالقـوه و شکاف تولیـد در صنایع کوچک ایران

مولایی, محمد; شهاب, آزاده

تولیـد بالقـوه و شکاف تولیـد در صنایع کوچک ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمد مولایی ¹

آزاده شهاب ²

¹ استادیار اقتصاد دانشگاه بوعلی سینا

² دانشجوی دکتری توسعه اقتصادی و برنامه ریزی دانشگاه رازی کرمانشاه

چکیده

شکاف تولید از تفاوت تولید بالقوه و تولید بالفعل به دست می‌آید و معرف میزان استفادۀ کامل از عوامل تولید در فرایند تولید است. هر چه شکاف تولید در یک واحد تولیدی بزرگ‌تر باشد، میزان استفاده از عوامل تولید و ظرفیت بالقوه و همچنین بهره‌وری عوامل تولید کمتر است. برای محاسبۀ شکاف تولید ابتدا باید تولید بالقوه را در هر واحد صنعتی محاسبه کرد. روش‌های مختلفی برای محاسبۀ تولید بالقوه وجود دارد که مهم‌ترین آن‌ها روش تابع تولید و روش آماری است. در این تحقیق، از روش اینتریلیگیتور که بر مبنای تابع تولید کاب ـ داگلاس است، برای محاسبۀ تولید بالقوۀ صنایع کوچک ایران در بازۀ زمانی 1373ـ1395 استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که در صنایع کوچک ایران شکاف تولید مثبت وجود دارد و این بیانگر عدم استفادۀ کامل از ظرفیت بالقوۀ تولید در واحد‌های تولید صنعتی و در نتیجه، رکود اقتصادی در بخش صنعت است.

کلیدواژه‌ها

پانل دیتا‌

تولید بالقوه

شکاف تولید

صنایع کوچک

عنوان مقاله English

Potential and Gap Production in Small Industries of Iran

نویسندگان English

Mohammad Mowlaei ¹

azade shahab ²

¹ Assistant Professor of Economics, Faculty of Social Sciences, Bu-ali Sina University

² Ph.D. Student in Economics, Faculty of Economics and Social Sciences, Razi University

چکیده English

The production gap is calculated by the difference between potential and actual production. It shows the amount of using production factors in the process of production. The more the production gap of an enterprise is bigger, the use of production factors and the actual capacity of production are less, and the productivity of factors is down. For calculating the production gap, the potential production should be estimated at first. There are various methods for the calculation of potential production, and the most famous of them are the methods of production function and statistics. In this research, the Intriligator’smethod which is based on Cobb-Douglas production function is used for estimation of potential production of small industries of Iran over the period 1993-2015. The result of paper shows that there is a positive production gap in small industries of Iran and it is concluded that the potential production capacities of enterprises are not used perfectly and the presence of economic recession is in the industries of Iran is vivid.

کلیدواژه‌ها English

Panel Data

Potential Production

Production Gap

Small Industries. JEL Classification: C10

L16

O40

الف ـ فارسی
1. افشاری، زهرا؛ و سمیرا کاکاوند (1395)، «اثر نابرابری جنسیتی بر رشد، بهره‌وری و باروری در ایران»، فصلنامۀ مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، دورۀ 14، شمارۀ 2 ـ شمارۀ پیاپی 47، تابستان، صص 7ـ33
2. آذربایجانی، کریم؛ و هاجر مصطفایی (1390)، «اثر نابرابری جنسیتی بر رشد اقتصادی و بهره‌وری کل عوامل تولید در کشورهای منتخب (1993ـ2006)»، فصلنامۀ تحقیقات اقتصادی راه اندیشه.
3. آمارتیا سن (1381)، توسعهبهمثابۀآزادی، ترجمه: دکتر وحید محمودی، انتشارات دستان.
4. پرتوی، بامداد؛ صفیار امینی؛ و امیر گوردزی (1390)، «بررسی اثر نابرابری جنسیتی بر رشد اقتصادی ایران»، فصلنامۀ مدل‌سازی اقتصادی، سال سوم، شمارۀ 3، ص 51-76.
5. خمسه، اکرم (1383)، «بررسی طرح‌واره‌های نقش جنسیتی و کلیشه‌های فرهنگی در دانشجویان دختر»، مطالعات اجتماعی ـ روان‌شناختی زنان، شمارۀ 6، علمی ـ پژوهشی، صفحه 115ـ134.
6. زنگی‌آبادی، علی؛ و میرنجف موسوی (1388)، «تحلیل فضایی نابرابری جنسیتی و شاخص‌های مربوط به آن در کشورهای خاورمیانه»، فصلنامۀ جغرافیایی آمایش، شمارۀ 7.
7. شیبانی، ابراهیم؛ و زهرا افشاری (1382)،«نابرابریجنسیتیوتوسعۀاقتصادیدرایران»، مجلۀ تحقیقاتاقتصادی، شمارۀ 62، بهار و تابستان.
8. صالحی، محمدجواد؛ جعفر عبادی و گشتاسب مظفری (1392)، «اثر نابرابری سرمایۀ انسانی در زنان و مردان بر رشد اقتصادی به تفکیک مناطق مختلف جهان»، فصلنامۀ پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، شمارۀ 69.
9. عبادی، جعفر؛ و محمدجواد صالحی (1389)، «اثر نابرابری سرمایۀ انسانی در زنان و مردان بر امید به زندگی»، مجلۀ پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، تابستان، شمارۀ 5.
10. مجمع، شهره؛ و فاطمه عزلتی مقدم (1391)، «توسعۀ انسانی، جنسیت و آموزش عالی در کشورهای اسلامی (با تأکید بر جامعة ایران)»، رهیافت، تابستان، شمارۀ 51.
11. نوروزی، لادن (1380)، «ﺗأﺛﻴﺮ ﺗﺤﺼﻴﻼت ﻋﺎﻟﻲ ﺑﺮ ﻧﺮخ ﻣﺸــﺎرﻛﺖ و ﻋﺮﺿـۀ ﻧـﻴﺮوی ﻛـﺎر زﻧـﺎن و ﭘﻴﺶ‌ﺑﻴﻨﻲ ﺗﺤﻮﻻت آن در آﻳﻨﺪه»، مؤسسۀ پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، طرح پژوهشی شمارۀ 26.
12. واعظ برزانی،1 محمد؛ و راضیه حاتمی (1389)، «اثر برابری جنسیتی آموزشی بر رشد اقتصادی در کشورهای منتخب درحال‌توسعه 2000ـ2006، مدل سیستم همزمان»، فصلنامۀ اقتصاد مقداری، دورۀ 7، شمارۀ 1.
  1. Ahn, S & Schmidt, P. (1995), “Efficient estimation of models for dynamic panel data”, journal of econometrics, 68, pp. 5-27
  2. Arellano, M & Bond, S. (1991), “some test of specification for panel data: Montecarlo evidence and application to employment equations”, Review of economic studies, 58, pp. 277-279
  3. Arellano, M & Bover, O (1995), “Another look at the instrumental variable estimation of error components models”, journal of econometrics, 68, pp. 29-52
  4. Baliamoune-Lutz, M. (2007), “Globalisation and Gender Inequality: Is Africa Different?” Journal of African Economies, 16 (2): 301-348.
  5. Baltagi, Badi H. (2005), Econometric Analysis of Panel Data, John Wiley & Sons Ltd
  6. Becker, G. S., & Lewis, H.G. (1973), “On the interaction between thequantity and quality of children”, Journal of Political Economy, 81, S279–S288.
  7. Bergman, B.R. (1971), “The effect on white incomes of discrimination in employment”, Journal of Political Economy, vol 79, no 2, pp. 294-313
  8. Blanchard, O. (1998), Employment Protection and Unemployment, Draft, Harvard University, Cambridge, MA.
  9. Blundell, R & Bond, S & Windmeijer, f (2000), “Estimation in dynamic panel data models: improving on the performance of the standard GMM estimator” Institute for Fiscal Studies, IFS Working Papers W00/12
  10. Bond, S (2002), “Dynamic panel data models: Dynamic panel data models: a guide to micro data methods and practice” working paper.
  11. Brown, C., J. Pagan, and E. Rodríguez-Oreggia, (1999), “Occupational Attainment and Gender Earnings Differentials in Mexico,” Industrial and Labor Relations Review, 53 (1), 123-35.
  12. Castello, A., & Domenech, R. (2006), “Human capital inequality, life expectancy and economic growth”, Economic Journal, 218, 187-200.
  13. Dollar, D. and R. Gatti. (1999), “Gender Inequality, Income, and Growth: Are Good Times good for Women?”, Mimeographed, Washington DC: The World Bank
  14. Edwards, R. Reich, M. and Gordon, D.M. (1975), Labor Market Segmentation, Lexington, Mass: Heath.
  15. England, P. V. (1983), “The failure of human capital theory to explain occupational sex segregation”, Journal of Human Resources, 17, pp. 358- 71
  16. Gary S. Becker (1981, Enlarged ed., (1991), A Treatise on the Family, Cambridge, MA: Harvard University Press.
  17. Hakura, Dalia; Hussain Mumtaz, Newiak Monique, Thakoor Vimal, Yang Fan, Hakura Dalia S, Hussain Mumtaz, Newiak Monique, Thakoor Vimal, and Yang Fan (2016), “Inequality, Gender Gaps and Economic Growth: Comparative Evidence for Sub-Saharan Africa”, IMF Working Paper
  18. Hansen, L.P. (2008) “Generalized Method of Moments Estimation” The New Palgrave Dictionary of Economics, Second Edition.
  19. Hartman, (1981), “The Family as the Locus of Gender, Class, and Political Struggle: The Example of Housework”, Signs 6 (3), 366-394.
  20. Imbens, G. W. (1997), “One-step estimators for over-identified generalized method of moment models”, Review of Economic Studies, 64, pp. 359–383
  21. Klasen, S. & F. Lamanna. (2008), “The Impact of Gender inequality in Eeducation and Employment on Economic Growth in Developing Countries: Update and Extensions. Ibero America Institute for Economic”, Research (IAI), Discussion Papers 175.
  22. Lagerlof, N. (2003), “Gender equality and long run growth”, Journal ofEconomic Growth, 8, 403-426.
  23. Marks, G. and McMillan, J (2003), “Declining Inequality?, the British Journal of Sociology”, Vol. 54, n 4
  24. Seguino, S. (1998), Gender Inequality and Economic Growth: A Cross-Country Analysis, Mimeographed, University of Vermont.
  25. Seguino, S., (2000), “Gender Inequality and Economic Growth: A Cross-Country Analysis”, World Development, vol. 28, issue 7.
  26. Sen, A. (1990), Gender and Cooperative Conflicts, in Tinker, I. (ed.)Persistent Inequalities, Oxford University Press: New York.
  27. Smith, R. J. (1997), “Alternative semi-parametric likelihood approaches to generalized method of moment’s estimation” Economic Journal 107, pp. 503–519
  28. U.N., Human Development Report (2006), U. N. Washington, D. C.
  29. United Nation Development Program, Development Report (2015).
  30. World Bank, (2006), Annual Meeting Report
ب ـ لاتین

الف ـ فارسی
1. افشاری، زهرا؛ و سمیرا کاکاوند (1395)، «اثر نابرابری جنسیتی بر رشد، بهره‌وری و باروری در ایران»، فصلنامۀ مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، دورۀ 14، شمارۀ 2 ـ شمارۀ پیاپی 47، تابستان، صص 7ـ33
2. آذربایجانی، کریم؛ و هاجر مصطفایی (1390)، «اثر نابرابری جنسیتی بر رشد اقتصادی و بهره‌وری کل عوامل تولید در کشورهای منتخب (1993ـ2006)»، فصلنامۀ تحقیقات اقتصادی راه اندیشه.
3. آمارتیا سن (1381)، توسعهبهمثابۀآزادی، ترجمه: دکتر وحید محمودی، انتشارات دستان.
4. پرتوی، بامداد؛ صفیار امینی؛ و امیر گوردزی (1390)، «بررسی اثر نابرابری جنسیتی بر رشد اقتصادی ایران»، فصلنامۀ مدل‌سازی اقتصادی، سال سوم، شمارۀ 3، ص 51-76.
5. خمسه، اکرم (1383)، «بررسی طرح‌واره‌های نقش جنسیتی و کلیشه‌های فرهنگی در دانشجویان دختر»، مطالعات اجتماعی ـ روان‌شناختی زنان، شمارۀ 6، علمی ـ پژوهشی، صفحه 115ـ134.
6. زنگی‌آبادی، علی؛ و میرنجف موسوی (1388)، «تحلیل فضایی نابرابری جنسیتی و شاخص‌های مربوط به آن در کشورهای خاورمیانه»، فصلنامۀ جغرافیایی آمایش، شمارۀ 7.
7. شیبانی، ابراهیم؛ و زهرا افشاری (1382)،«نابرابریجنسیتیوتوسعۀاقتصادیدرایران»، مجلۀ تحقیقاتاقتصادی، شمارۀ 62، بهار و تابستان.
8. صالحی، محمدجواد؛ جعفر عبادی و گشتاسب مظفری (1392)، «اثر نابرابری سرمایۀ انسانی در زنان و مردان بر رشد اقتصادی به تفکیک مناطق مختلف جهان»، فصلنامۀ پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، شمارۀ 69.
9. عبادی، جعفر؛ و محمدجواد صالحی (1389)، «اثر نابرابری سرمایۀ انسانی در زنان و مردان بر امید به زندگی»، مجلۀ پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، تابستان، شمارۀ 5.
10. مجمع، شهره؛ و فاطمه عزلتی مقدم (1391)، «توسعۀ انسانی، جنسیت و آموزش عالی در کشورهای اسلامی (با تأکید بر جامعة ایران)»، رهیافت، تابستان، شمارۀ 51.
11. نوروزی، لادن (1380)، «ﺗأﺛﻴﺮ ﺗﺤﺼﻴﻼت ﻋﺎﻟﻲ ﺑﺮ ﻧﺮخ ﻣﺸــﺎرﻛﺖ و ﻋﺮﺿـۀ ﻧـﻴﺮوی ﻛـﺎر زﻧـﺎن و ﭘﻴﺶ‌ﺑﻴﻨﻲ ﺗﺤﻮﻻت آن در آﻳﻨﺪه»، مؤسسۀ پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، طرح پژوهشی شمارۀ 26.
12. واعظ برزانی،1 محمد؛ و راضیه حاتمی (1389)، «اثر برابری جنسیتی آموزشی بر رشد اقتصادی در کشورهای منتخب درحال‌توسعه 2000ـ2006، مدل سیستم همزمان»، فصلنامۀ اقتصاد مقداری، دورۀ 7، شمارۀ 1.
  1. Ahn, S & Schmidt, P. (1995), “Efficient estimation of models for dynamic panel data”, journal of econometrics, 68, pp. 5-27
  2. Arellano, M & Bond, S. (1991), “some test of specification for panel data: Montecarlo evidence and application to employment equations”, Review of economic studies, 58, pp. 277-279
  3. Arellano, M & Bover, O (1995), “Another look at the instrumental variable estimation of error components models”, journal of econometrics, 68, pp. 29-52
  4. Baliamoune-Lutz, M. (2007), “Globalisation and Gender Inequality: Is Africa Different?” Journal of African Economies, 16 (2): 301-348.
  5. Baltagi, Badi H. (2005), Econometric Analysis of Panel Data, John Wiley & Sons Ltd
  6. Becker, G. S., & Lewis, H.G. (1973), “On the interaction between thequantity and quality of children”, Journal of Political Economy, 81, S279–S288.
  7. Bergman, B.R. (1971), “The effect on white incomes of discrimination in employment”, Journal of Political Economy, vol 79, no 2, pp. 294-313
  8. Blanchard, O. (1998), Employment Protection and Unemployment, Draft, Harvard University, Cambridge, MA.
  9. Blundell, R & Bond, S & Windmeijer, f (2000), “Estimation in dynamic panel data models: improving on the performance of the standard GMM estimator” Institute for Fiscal Studies, IFS Working Papers W00/12
  10. Bond, S (2002), “Dynamic panel data models: Dynamic panel data models: a guide to micro data methods and practice” working paper.
  11. Brown, C., J. Pagan, and E. Rodríguez-Oreggia, (1999), “Occupational Attainment and Gender Earnings Differentials in Mexico,” Industrial and Labor Relations Review, 53 (1), 123-35.
  12. Castello, A., & Domenech, R. (2006), “Human capital inequality, life expectancy and economic growth”, Economic Journal, 218, 187-200.
  13. Dollar, D. and R. Gatti. (1999), “Gender Inequality, Income, and Growth: Are Good Times good for Women?”, Mimeographed, Washington DC: The World Bank
  14. Edwards, R. Reich, M. and Gordon, D.M. (1975), Labor Market Segmentation, Lexington, Mass: Heath.
  15. England, P. V. (1983), “The failure of human capital theory to explain occupational sex segregation”, Journal of Human Resources, 17, pp. 358- 71
  16. Gary S. Becker (1981, Enlarged ed., (1991), A Treatise on the Family, Cambridge, MA: Harvard University Press.
  17. Hakura, Dalia; Hussain Mumtaz, Newiak Monique, Thakoor Vimal, Yang Fan, Hakura Dalia S, Hussain Mumtaz, Newiak Monique, Thakoor Vimal, and Yang Fan (2016), “Inequality, Gender Gaps and Economic Growth: Comparative Evidence for Sub-Saharan Africa”, IMF Working Paper
  18. Hansen, L.P. (2008) “Generalized Method of Moments Estimation” The New Palgrave Dictionary of Economics, Second Edition.
  19. Hartman, (1981), “The Family as the Locus of Gender, Class, and Political Struggle: The Example of Housework”, Signs 6 (3), 366-394.
  20. Imbens, G. W. (1997), “One-step estimators for over-identified generalized method of moment models”, Review of Economic Studies, 64, pp. 359–383
  21. Klasen, S. & F. Lamanna. (2008), “The Impact of Gender inequality in Eeducation and Employment on Economic Growth in Developing Countries: Update and Extensions. Ibero America Institute for Economic”, Research (IAI), Discussion Papers 175.
  22. Lagerlof, N. (2003), “Gender equality and long run growth”, Journal ofEconomic Growth, 8, 403-426.
  23. Marks, G. and McMillan, J (2003), “Declining Inequality?, the British Journal of Sociology”, Vol. 54, n 4
  24. Seguino, S. (1998), Gender Inequality and Economic Growth: A Cross-Country Analysis, Mimeographed, University of Vermont.
  25. Seguino, S., (2000), “Gender Inequality and Economic Growth: A Cross-Country Analysis”, World Development, vol. 28, issue 7.
  26. Sen, A. (1990), Gender and Cooperative Conflicts, in Tinker, I. (ed.)Persistent Inequalities, Oxford University Press: New York.
  27. Smith, R. J. (1997), “Alternative semi-parametric likelihood approaches to generalized method of moment’s estimation” Economic Journal 107, pp. 503–519
  28. U.N., Human Development Report (2006), U. N. Washington, D. C.
  29. United Nation Development Program, Development Report (2015).
  30. World Bank, (2006), Annual Meeting Report