دانشگاه مفید دوفصلنامۀ علمی مطالعات و سیاست‌های اقتصادی 2423-4648 11 2 2026 02 20 The Impact of Government's Financial Commitments Burden on Development Budget Deviation in Iran: Testing the Political Pressure Hypothesis within the Public Choice Theory Framework تأثیر بار تعهدات مالی دولت بر انحراف بودجه عمرانی در ایران: آزمون فرضیه فشار سیاسی در چهارچوب نظریه انتخاب عمومی 165 190 734335 10.22096/esp.2026.2071673.1839 FA محمدعلی مقصودپور استادیار، گروه اقتصاد، مجتمع آموزش عالی بافت، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. 0009-0007-3288-0400 بهنام کرمشاهی استادیار، گروه حسابداری، مجتمع آموزش عالی بافت، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. Journal Article 2025 09 14 This study investigates the impact of government financial commitments on capital budget deviation in Iran over the period 2001–2023. Utilizing the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) framework, the empirical results demonstrate that an increase in financial obligations—including debt servicing and subsidy payments—exacerbates deviations in the capital budget in both the short run and the long run. Furthermore, reliance on oil revenues and growth in current expenditure significantly amplify such deviations, whereas higher tax revenues and economic growth serve to mitigate them. These findings suggest that budget deviations arise not merely from economic constraints but also from political pressures. Grounded in public choice theory, the analysis implies that policymakers facing resource scarcity tend to prioritize immediate commitments over long-term investments as a strategy to secure short-term political support. The insignificance of the election-year variable indicates that electoral competition predominantly centers on current spending rather than on infrastructure projects. Ultimately, the burden of financial commitments impedes the realization of budget targets. Accordingly, comprehensive reforms in subsidy policies, debt management, reduction of oil dependency, and strengthening of the tax base are essential to curbing budget deviations and enhancing fiscal efficiency. این پژوهش به بررسی اثر بار تعهدات مالی دولت بر انحراف بودجه عمرانی ایران در سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۲ می‌پردازد. به این منظور از الگوی ARDL برای تحلیل روابط کوتاه‌مدت و بلندمدت استفاده شد. یافته‌ها نشان داد افزایش تعهدات مالی دولت ــ شامل بازپرداخت بدهی و پرداخت یارانه ــ در هر دو افق زمانی، سبب افزایش انحراف بودجه عمرانی می‌شود؛ همچنین وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی و رشد هزینه‌های جاری اثر مثبت و معناداری بر انحراف دارند، در حالی که افزایش سهم درآمدهای مالیاتی و رشد اقتصادی آن را کاهش می‌دهند. نتایج بیانگر آن است که انحراف بودجه عمرانی فقط ریشه در محدودیت‌های اقتصادی ندارد، بلکه فشارهای سیاسی نیز نقش مهمی ایفا می‌کنند. در چهارچوب نظریه انتخاب عمومی، سیاست‌گذاران هنگام کمبود منابع و ضرورت بازپرداخت بدهی‌ها برای جلب حمایت کوتاه‌مدت گروه‌های ذینفع و کاهش هزینه‌های سیاسی، بودجه عمرانی بلندمدت را فدای تعهدات جاری می‌کنند. از سوی دیگر، بی‌معنابودن اثر متغیر سال انتخابات نشان می‌دهد، رقابت‌های انتخاباتی بیشتر بر هزینه‌های جاری متمرکز است و پروژه‌های عمرانی به دلیل ماهیت بلندمدت خود، کمتر در این فرایند به کار گرفته می‌شوند. به‌طورکلی بار تعهدات مالی و فشارهای سیاسی ساختاری مانعی اساسی در تحقق بودجه‌های عمرانی است؛ بنابراین اصلاح نظام یارانه‌ای، مدیریت بدهی‌ها، کاهش وابستگی به نفت و تقویت منابع پایدار مالیاتی می‌تواند به کاهش انحراف و بهبود کارایی بودجه‌ریزی کمک کند.

https://economic.mofidu.ac.ir/article_734335_b46e1d49b217a33f04d1affa47ffbc9c.pdf