نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه پیام نور

2 دانشیار دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

جانشینی پول به پدیده ای گفته می شود که مردم یک کشور ترجیح می دهند در پرتفوی دارایی خود به جای پول داخلی پول خارجی نگهداری کنند. این امر دلایل متعددی دارد که مهمترین آنها کاهش مداوم ارزش پول ملی، تداوم تورم شدید داخلی، بی ثباتی اقتصادی، منفی بودن نرخ های واقعی بهره، خروج سرمایه به علت مهاجرت های قانونی و غیر قانونی و گسترش فعالیت های قاچاق کالا است. این پدیده هم در کشورهای پیشرفته و هم در کشورهای در حال توسعه مشاهده شده است. در کشورهای پیشرفته جانشینی پول به صورت متقارن و دوطرفه است، ولی در کشورهای در حال توسعه به صورت یک طرفه است و با اثرگذاری بر سیاست های پولی این کشورها اثر بخشی سیاست های پولی را کاهش داده است. مقاله حاضر درجه جانشینی پول در ایران را با درجه جانشینی پول 26 کشور دیگر مقایسه نموده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که در میان 27 کشور بررسی شده بولیوی با 83.5 درصد درجه جانشینی رتبه اول، ایران با 38.4 درصد درجه جانشینی رتبه دوازدهم و آنگولا با 6.3 درصد درجه جانشینی رتبه بیست و هفتم را دارا می باشند. برای جلوگیری از گسترش این پدیده پیشنهاد می شود: 1- سیاست مهار تورم در اولویت قرار گیرد. 2- فرصت های مناسب تری برای سرمایه گذاری ایجاد شود تا پول های مازاد، به جای تبدیل شدن به دلار و سایر پول های خارجی در بخش های اقتصادی سودآور سرمایه گذاری شوند. 3- تا حد امکان نوسانات نرخ ارز کاهش یابد تا انگیزه جانشینی پول خارجی به جای پول داخلی کاهش یابد. 4- تدابیری اندیشیده شود که نرخ سود در سیستم بانکی با توجه به نرخ تورم مثبت باشد

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Iran's Rank in the degree of currency substitution among 27 countries

نویسندگان [English]

  • Mohammad Lashkary 1
  • Abbas Arab Mazar 2

1 Assistant Professor of Payame Noor University

2 Associate Professor of Shahid Beheshti University

چکیده [English]

Currency substitution refers to a situation where a nation' citizens prefer to hold foreign currency, instead of domestic currency, in their asset portfolio. There are snotty reasons for the occurrence of currency substitutions. The major reasons are: persistent national currency depreciation, the continuation of high inflation, economic instability, a negative real iniceest rate capital flight due to legal and illegal migrations, and rise in the goods smuggling activities. This phenomenon is seen in both developed and developing countries. In developed countries currency substitution occurs asymmetrically and bilaterally. However, in developing countries currency substitution exists unilaterally reducing the eflecm of monetary. policies. This paper compares the degree of Iran's currency substitution with degree of currency substitution in other 26 countries. The findings show that among 27 countries under investigation scoring 83.5 percent of substitution Bolivia ranks top. Iran with 38.4 percent ranks 12th among 27 nations. And Angola with 6.3 percent ranks 27th in the degree of currency substitution. in order to prevent a expansion of this phenomenon following measure arc proposed: 1-inflation controlling policy should he give priority 2-more appropriate investment opportunities should be created to mobilize the surplus money (savings) to be invested in economy's profitable sectors instead of being convwrted into  dollar and other foreign currencies 3- to a possible extent exchange rate volatilities should be minimized to reduce the incentives for substituting domestic cunrncy with n foreign currency. 4- Certain measures should be adopted to help official interest rate m the banking system exceed the inflation rate.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Currency Substitution
  • nollarization
  • degree of currency substitution
  • currency deprecation ranking
  • Iran

منابع: فارسی

1-      خلعت بری ،‌فیروزه؛ اقتصاد دلاری و سپرده های ارزی: بحث نظری و مفاهیم آن از دید  اقتصاد کلان؛ اقتصاد مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی؛ شماره1؛ 1368

2-      زال پور، غلامرضا؛ جانشینی ارز به جای پول ملی در اقتصاد ایران؛ پایان نامه کارشناسی ارشد علوم اقتصادی؛‌دانشگاه تربیت مدرس، 1373.

3-      سامرز،‌لورنس؛ دلاری شدن اقتصاد کشورهای آمریکای لاتین؛ خبرگزاری رویتر؛‌ترجمه اداره مطالعات  و سازمان های بین المللی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران؛‌1999.

4-      عرب مازار یزدی، علی؛ « اقتصاد سیاه در ایران: اندازه،‌علل و آثار در سه دهه اخیر»؛‌مجله برنامه و بودجه شماره62 و63؛1380.

5-      فرزین وش ، اسدالله و محمد لشکری، جانشینی پول و تقاضا برای پول:شواهدی از ایران، پژوهشنامه بازرگانی،‌زمستان 1382.

6-      گزارش اقتصادی و ترازنامه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران؛سال های مختلف.

7-      لشکری، محمد، تحلیل پدیده جانشینی پول  و عوامل موثر ب آن (مورد ایران) ، رساله دکتری،‌دانشگاه تربیت مدرس، 1382.

8-      لشکری، محمد و اسدالله فرزین وش،‌تخمین حجم دلارهای در گردش و درجه جانشینی پول در ایران، مجله تحقیقات اقتصادی؛ ویژه نامه 1382

9-      نوفرستی،‌محمد؛ « رابطه تقاضا برای پول با نرخ برابری ارز و نرخ تورم»؛‌برنامه و توسعه؛ دوره2؛‌شماره 11؛ 1374.

10-  یزدان پناه، احمد و ناصر خیابانی؛« جایگزینی پول ملی(دلاری شدن اقتصاد ایران)»؛ مجموعه مقالات ششمین کنفرانس سیاست های پولی  و ارزی؛‌موسسخه تحقیقات پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران؛1375

 

انگلیسی

1-     Arango, Sebastian and M. fshaq Nadiri(1981);"Demand for Money in Open Economies";Journal of Monetary Economics :Vol.7.

2-    Bordo, Michael D and Ehsan Choudri(1982);"Currency Substitution and the Demand for Money:Some Evidence for Canada";Journal Of Money Credit and Banking; Vol.14; February.

3-     Bufman, Gil and Leonardo Leiderman(1993);"Currency Substitution under Nonexpected Utility: Some Empirical Evidence"; Journal of Money, Credit and Banking ; Vo1.25; no.3; August.

4-    Calvo, Guillermo A(1985);"Currency Substitution and Real Exchange Rate:The Utility Maximization Approach"; Journal of International Money and Finance ; Vol.4.

5-    -----------and C.A.Rodrigue-z(1977); "A Model of Exchange Rate Determination Under Currency Substitution and Rational Expectations";Journal of Political Economy;Vol.85;June.

6-    ---------and Carlos A.Vegh(1992); "Currency Substitution in Developing Countries : An Introduction"; IMF;WP/92/40; May

7-    Cuddington,John T(1983); "Currency Substitutability, Capital Mobility and Money Demand"; Journal of International Money and Finance;Vol.2.

8-    Dean James W (2000); De Facto Dollarization; Prepared for a Conference, To Dollarize:Exchange_Rate Choices for the Westwrn Hemisphere, Sponsored by the North_South Institute, Ottawa, Canada,Ocober 4_5.

9-     E1_Erian, Mohamed A(1988); "Currency Substitution in Egypt and Yemen Arab Republic"; I MF Staff Papers; Vol.35;no.1.

10-                        Girton, Lance and Don. Roper(1981); "Theory and Implications of Currency Substitution "; Journal of Money, Credit and Banking;Vol.13; no.1;February.

11-                        ----------,(1980); "Theory of Currency Substitution and Monetary Unification"; Economie Appliquee.

12-                        Guidotti, Pablo E and Carlos A .Rodriguez(1992); "Dollarization in Latin America, Gresham's Law in Reverse?"; IMF Staff Papers;Vol.39; no.3;September.

13-                        Kamin Steven B and Neil R.Ericsson(1993); "Dollarization in Argentina";Board of Governors of the Federal Reserve System International Finance Discussion paper460.

14-                        -------“(2003); "Dollarization in Post_ Hyperinflationary Argentina"; Journal of International Money and Finance; Vol.22.

15-                        Keynes,John Maynard (1936);The General Theory of Employment, Interest and Money; New York:Harcourt, Brace and Company.

16-                        Marquez,Jaime 987); "Money Demand in open Economies:A Currency Substitution Model for Venzurla"; Lournal of International Money and Finance; Vol.6.

17-                        Melvin, Michael and Jerry Ladman(199 I ); "Coca Dollar and Dollarization of South America"; Journal of Money, Credit and Banking; Vol.23; no.4; November.

18-                        Melvin, Michael(1988); "The Dollarization of Latin America as a Market_enforced Monetary Reform:Evidence and Implications"; Economic Development and Cultural Change"; Vol.36; no.3; April.

19-                        _Miles, Marc A(1978); "Currency Substitution, Flexible Exchange Rates and Monetary Independence"; American Economic Review; no.68;June.

20-                        Miles, Marc A(1978); "Currency Substitution; Perspective, Implications, and Empirical Evidence"; In Bluford H. Putnam and D. Sykes Wilford(Eds.),The Monetary Approach to International Adjustment, praeger.

21-                        Miles, Marc A and Marion B,Stewart (1980); "The Effects of Risk and Return on the Currency Composition of Monet Demand"; Weltwlrtschaftliches Archiv, Bd.CXVI, Heft 4.

22-                        Mongardini, Joannes and Johannes Muller (1999); "Ratchet Effects in Currency Substitution:An Application to the Kyrgyz Republic"; IM F;WP/99/102;July.

23-                        Ortiz,Gu ill ermo(1983); "Currency Substitution in Mexico:The Dollarization Problem"; Journal of Money, Credit and Banking"; Vo1.15;no.2; May.

24-                        Ramirez_Rojas,C.Luis(1996); "Monetary Substitution in Developing Countries"; Finance and Development ; June; no .4.

25-                        --------(1985); "Currency Substitution in Argentina, Mexico and Uruguay"; IMF Staff Papers ;December ;Vo1.32;no.4.

26-                        Rogers, John H(1992); "The Currency Substitution Hypothesis and Rlative Money Demand in Mexico and Canada"; Journal of Money, Credit and Banking; Vol.24;no.3; August [A].

27-                        Rojas, Suarez,Liliana.(1990); "Currency Substitution and Inflation in Developing Countries"; IMF Working Paper,WP/90/64;July.

28-                        Tanzi, Vito and Mario I.Blejer(1982); "Inflation,interest Rate Policy, and Currency Substitution in Developing Economies:A Discussion of Some Major Issues"; World Development;Vol.10; September.

29-                        Thomas,Lee R(1985); "Portfolio Theory and Currency Substitution"; Journal of Money, Credit and Banking;Vol. 17;no.3.

30-                        Vegh, Carlos A(1998); "Inflationary Finance and Currency Substitution in a Public Finance Framework"; Journal of International Money and Finance; Vol.14. no.5.