نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد و محقق حوزه

چکیده

این مقاله به تبیین سیاستهاى کلى حکومت على علیه‏السلام در زمینه منابع تأمین و نیز نحوه صرف بیت‏المال مى‏پردازد، در این بین آنچه در جمع‏آورى اموال عمومى مورد تأکید مى‏باشد اثبات ممنوعیت اعطاى معافیت مالیاتى به اشخاص (حقیقى یا حقوقى) است و این هدف با بررسى مورد به مورد مالیاتهاى شرعى و اثبات عدم مالکیت دولت بر این اموال (که مجاز نبودن این نهاد به اعطاى بخشودگى از پرداخت مالیات را نتیجه مى‏دهد) تعقیب شده است، در بخش دوم نیز خطوط اصلى مورد توجه حضرت على علیه‏السلام در نحوه صرف و هزینه‏سازى بیت المال مورد توجه قرار مى‏گیرد. و در خاتمه نیز مسأله ممنوعیت تحمیل هزینه‏هاى شخصى حاکم بر بیت المال از نگاه امیر المومنین علیه‏السلام مورد اشاره قرار گرفته است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Imam Ali's justice in Collecting and Spending Public Treasury

نویسنده [English]

  • Javad Fakhar Toosi

Professor and researcher in the field

چکیده [English]

This article elaborates on the geneial policies ol Imam Alt's government the source and expenditure of public wealth What is most emphasized is the prnh,,11 of oftering tax exemptions to persons (whether natural or juridical) .1 his 411TI " through examining Shan'a taxes on a case by case basis and. proving the gosernment possession over themauthorization for the itate otter exemptions to pay taxes. In section two, boom Ali's viewpoints on the main wa of spending treasury are considered. And finally the question of the prohibition imposing the ruler's personal expenses on public treasury is outlined.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bait-ul-mal (Public Treasury)
  • Spending
  • tax
  • Tribute
  • Jizyat
  • Justice

منابع

1- ابن شهر آشوب، محمدبن على، مناقب آل ابى طالب، بیروت، دار الاضواء، اول، 1991.

2- ابن ابى الحدید، شرح نهج البلاغة، قاهره، دار احیاء الکتب، اول، 1378.

3- ابن حنبل، احمد بن محمد، مسند، بیروت، المکتب الاسلامى، دوم، 1398.

4- ابن عساکر، على بن حسین بن هبة الله، تاریخ دمشق، بیروت، دار الفکر، اول، 1415.

5- ابن آدم، یحیى، الخراج، مصر، مطبعة السلفیة، دوم، 1384.

6- ابن فهد حلى، احمد بن محمد، مهذب البارع، قم، موسسة النشر الاسلامى، اول، 1416.

7- ابن حمزة، محمد بن على، الوسیلة الى نیل الفضیلة، قم، مکتبة المرعشى، اول، 1408.

8- ابن حزم، على بن احمد بن سعید، المحلى، بیروت، دار الجیل، اول، بى تا.

9- ابن ابى شیبه، المصنف، پاکستان، اول، 1406.

10- ابن قدامة، عبدالله بن احمد بن محمد، المغنى، بیروت، دارالکتاب، اول، بى تا.

11- ابن ادریس حلى، محمد بن منصور، السرائر، قم، موسسة النشر الاسلامى، اول، 1410.

12- ابن رشد، محمد بن احمد، بدایة المجتهد، قم، منشورات الشریف الرضى، اول، 1386 ق.

13- ابوعبید، قاسم بن سلام، الاموال، بیروت، دارالفکر، دوم، 1395.

14- ابونعیم اصفهانى، احمد بن عبدالله، حلیة الاولیاء، بیروت، دارالکتب العربى، پنجم،

15- ابویوسف، یعقوب بن ابراهیم، الخراج، بیروت، دارالمعرفة، اول 1399 ق.

16- ابى داوود، سلیمان بن اشعث، سنن ابى داوود، بیروت، مطبعة البابى المجلسى، 1371ق.

17- اردبیلى، احمد، خراجیه، قم، موسسة النشر الاسلامى، اول، 1413.

18- اردبیلى، احمد، مجمع الفائده و البرهان، قم، موسسة النشر الاسلامى، دوم، 1417.

19- القاسانى، علاء الدین بن سعود، بدایع الصنایع، بیروت، موسسة التاریخ العربى، اول، 1417.

20- المزنى، المختصر، بیروت، دار احیاء التراث، بى تا.

21- انصارى، شیخ مرتضى، الخمس، قم، المجمع العلمى، 1373.

22- بحرانى، حسن بن على بن شعبة، تحف العقول، بیروت، اعلمى، پنجم، 1394.

23- بروجردى، حسین، جامع احادیث الشیعة، قم، مطبعة العلمیة، اول، 1399.

24- بروجردى، حسین، تعلیقة على العروة، بى جا، بى نا، بى تا.

25- بلاذرى، احمد بن یحیى، فتوح البلدان، قم، منشورات ارومیة، اول، 1404.

26- بیهقى، احمد بن حسین بن على، السنن الکبرى، بیروت، دار المعرفة، 1355.

27- ثقفى، ابراهیم بن محمد، الغارات، بى جا، بى نا، اول، بى تا.

28- حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، تهران، مکتبة الاسلامیة، اول، 1401.

29- جصاص، احمد بن على رازى، احکام القرآن، بیروت، دار الکتاب العربى، اول، 1406.

30- حکیم، سید محسن، مستمسک العروة الوثقى، قم، مکتبة المرعشى، اول، 1404.

31- حلبى، تقى الدین ابو الصلاح، الکافى، اصفهان، مکتبة امیر المومنین، بى تا.

32- حلى، حسن بن یوسف، منتهى المطلب، مشهد، مجمع البحوث الاسلامیة، اول، 1412.

33- حلى، حسن بن یوسف، قواعد الاحکام، قم، موسسة النشر الاسلامى، اول، 1410.

34- حلى، جعفر بن الحسن، مختصر النافع، بیروت، دار الاضواء، سوم، 1405.

35- حلى، جعفر بن الحسن، المعتبر فى شرح المختصر، بى جا، مدرسه امیر المومنین، اول، 1364.

36- حلى، جعفر بن الحسن، شرایع الاسلام، تهران، انتشارات استقلال، چهارم، 1415.

37- حلى، یحیى بن سعید، الجامع للشرائع، قم، موسسة سید الشهداء، اول، 1405.

38- دیلمى، حمزة بن عبدالعزیز، المراسم العلویة، قم، مجمع جهانى اهل بیت، اول، 1414.

39- سبزوارى، محمدباقر، ذخیرة المعاد، قم، آل البیت، اول، بى تا.

40- سبزوارى، محمدباقر، کفایة الاحکام، اصفهان، مدرسه صدر، اول، بى تا.

41- سرخسى، محمد بن ابى سهل، المبسوط، بیروت، دار المعرفة، دوم، بى تا.

42- سنهورى، احمد، الوسیط، دار المعارف، چهارم، 1986، 1/128

43- سیدرضى، محمدبن ابى احمد، نهج البلاغه، فیض الاسلام، تهران، دارالکتب اسلامیة، اول، 1326.

44- شافعى، محمد بن ادریس، الام، بیروت، دارالمعرفة، اول، بى تا.

45- شهید ثانى، زین الدین بن على، مسالک الافهام، قم، موسسة المعارف الاسلامیة، اول، 1413.

46- صدوق، على بن بابویه، علل الشرایع، بیروت، اعلمى، اول، 1408.

47- صنعانى، عبدالرزاق بن همام، المصنف فى الحدیث، بیروت، دار الاضاءة.

48- طباطبایى، سیدعلى، ریاض المسائل، قم، آل البیت، اول، 1404.

49- طبرى، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، دارالفکر، اول، 1979.

50- طبرى، عبدالعزیز بن براج، المهذب، قم، موسسة النشر الاسلامى، 1408.

51- طوسى، محمدبن حسن، النهایة، قم، انتشارات قدس، اول، بى تا.

52- طوسى، محمدبن حسن، المبسوط ، بیروت، دار الکتاب الاسلامى، اول، 1418.

53- طوسى، محمدبن حسن، الخلاف، قم، موسسة النشر الاسلامى، اول، 1418.

54- طوسى، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، بیروت، دارالاضواء، دوم، 1413.

55- عاملى، محمد بن مکى الجزنى، محمدبن حسن، البیان، قم، بنیاد فرهنگى امام المهدى(عج)، اول، 1412.

56- عسقلانى، احمد بن على بن حجر، فتح البارى، بیروت، دار احیاء التراث، چهارم، 1408.

57- فاضل آبى، حسن بن ابى المجد، کشف الرموز، قم، موسسة النشر الاسلامى، سوم، 1410.

58- فتحى زغلول، احمد، شرح القانون المدنى، مصر، دار المعرفة، اول، بى تا.

59- فقه الرضا، قم، موسسة آل البیت، 1406.

60- قاضى نعمان، نعمان بن محمد التمیمى، دعائم الاسلام، مصر، دار المعارف، اول، بى‏تا.

61- قطیفى، ابراهیم، قاطعة اللجاج، قم، موسسة النشر الاسلامى، اول 1413.

62- کرکى، على بن الحسین، خراجیه، قم، موسسة النشر الاسلامى، اول، 1413.

63- کرکى، على بن الحسین، جامع المقاصد، قم، موسسة آل البیت، اول، 1408.

64- کلینى، محمدبن یعقوب، کافى، تهران، دارالکتب الاسلامیه، اول، 1379 ق.

65- ماوردى، على بن محمد بن حبیب، الاحکام السلطانیة، بیروت، دارالاعتصام، اول، بى‏تا.

66- مجلسى، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث، سوم، 143.

67- مرسى بک، محمد کامل، المکتبة و الحقوق العینیة، بیروت، دارالفکر، سوم، بى تا.

68- مرغینانى، على بن ابى بکر، الهدایة شرح بدایة المبتدى، بیروت، دار الکتب العلمیة، اول، 1410.

69- مفید، محمد بن محمد بن نعمان، المقنعة، قم، موسسة النشر الاسلامى، اول، 1417.

70- مقریزى، على بن عبد القادر، خطط مقریزى، بیروت، دار العرفان، اول، بى تا.

71- منتظرى، حسینعلى، دراسات فى ولایة الفقیه، قم، مرکز العالمى للدراسات الاسلامیة، اول، 1408.

72- موسوى عاملى، محمد بن على، مدارک الاحکام، بى جا، بى نا، اول، بى تا.

73- نجفى، محمد حسن، جواهر الکلام، تهران، دارالکتب الاسلامیة، هفتم، بى‏تا.

74- نمیرى بصرى، عمر بن شبة، تاریخ المدینة المنورة، قم، دار الفکر، اول، 1410.

75- نورى حسین، مستدرک الوسائل، قم، موسسة آل البیت، اول، 1407.

76- نووى، محى الدین بن شرف، المجموع فى شرح المهذب، بیروت، دار الفکر، اول، بى تا.