نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران

چکیده

برای کسانی که با علم اقتصاد آشنایی اندکی دارند مطالعه مقالات این علم حیرت آور است. هر کس با مراجعه به مجلات معتبر این رشته ممکن است از خود بپرسد،«آیا این اقتصاد است یا شاخه‌ای از ریاضیات؟»؛ به هر حال این وضعیت کنونی این شاخه از علم است. هر کس برای اینکه آن را یاد بگیرد بیش از آنکه نیاز به شناخت فرهنگ، تاریخ، ساختارهای نهادی جامعه و امثال آن داشته باشد باید ریاضیات بداند. در واقع وضعیت کنونی به نحوی است که یادآور این جمله معروف بر سر دروازه آکادمی افلاطون است که، «هر که وارد اینجا می‌شود باید ریاضیات بداند».
اما چه شد که اقتصاد تا این حد به ریاضیات وابسته شد؟ آیا ریاضیات توانسته زمینه‌های بالندگی این علم را فراهم آورد؟ یا اینکه بر عکس، آیا ریاضیات موجب محدود شدن قلمرو علم اقتصاد شده است؟ آیا ریاضیات می‌تواند کلیدی برای فهم مشکلات اقتصادی باشد؟ اساساً چه شد که اقتصاددانان متوسل به ریاضیات شدند؟ اینها و پرسش‌هایی از این قبیل همگی از جمله مسائل مهمی هستند که می‌توانند در فهم رابطه بین اقتصاد و ریاضیات و اینکه این رابطه چگونه باید باشد، نقش مهمی داشته باشند. در این مقاله با تمرکز بر روی این پرسش‌ها به عنوان دو یافته مهم نشان خواهیم داد که؛ اولاً، توسل به ریاضیات برخلاف تصور مرسوم، نه به عنوان واکنشی به نگرش‌های مارکسیستی و نظریه ارزش مبتنی بر کار، بلکه بر آمده از یک خاستگاه فلسفی است که طبق آن برای اینکه اقتصاد یک رویکرد علمی تلقی شود باید به ریاضیات متوسل شود؛ ثانیاً، توسل به ریاضیات باعث محدود شدن قلمرو علم اقتصاد و حذف بسیاری از مفاهیم و پدیده‌های مهم از تحلیل‌ها و تبعات ناخوشایند دیگری برای اقتصاد شده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Origins, Roles and Consequences of Mathematics Application in Economics

نویسندگان [English]

  • Mahmoud Motavaseli 1
  • Mahmoud Mashhadi Ahmad 2

1 Professor, Faculty of Economics, University of Tehran

2 PhD student, Faculty of Economics, University of Tehran

چکیده [English]

For anybody who has a little knowledge about economics, the study of economic papers will be astonishing. By reviewing economic journal one wonders, "Is this economics or a branch of mathematics?" However, this is the present state of this branch of science. It seems that, to learn it one needs to know mathematics rather than culture, history, institutions and institutional structures. Indeed, the present state of economics is reminiscent of the motto of Plato's Academy, "Whoever enters here must know mathematics". Now it is important to ask, "Why did economics depend on so much to mathematics?"; "Did mathematics provide a key to understanding of economic problems?"; "Why do economists resort to mathematics?" These and other similar questions signify high interaction between mathematics and economics. By focusing on these questions, this paper will demonstrate two important issues. First, contrary to conventional belief, resorting to mathematics is not a reaction to Marx's attack on economics. Through the theory of labor value; but rather, such attitude enjoys a philosophical basis, according to which, economics is regarded as scientific only when it is based on mathematics. Second, resorting to mathematics has restricted the scope of economics and has led to the elimination of some very important issues and phenomena from economic analysis.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Economics
  • mathematics
  • philosophy
  • Marginalist Revolution
  • Jevons
  • Walras
  • Edgeworth

منابع

الف- فارسی

1-       بلاگ، مارک، روش‌شناسی علم اقتصاد، اقتصاددانان چگونه تبیین می‌کنند، ترجمه دکتر غلامرضا آزاد (ارمکی)، نشرنی، 1380.

2-       رابینز، لایونل، تاریخ اندیشه اقتصادی، ترجمه دکتر غلامرضا آزاد (ارمکی)، نشر نی، 1384.

3-       ساموئلسون، پل، اقتصاد؛ جلد دوم، ترجمه دکتر حسین پیرنیا، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، تهران، 1353.

4-       غنی‌نژاد اهری، موسی؛ مقدمه‌ای بر معرفت‌شناسی علم اقتصاد؛ مؤسسه عالی پژوهش در برنامه‌ریزی و توسعه، 1376.

5-       کاتوزیان، محمدعلی همایون، ایدئولوژی و روش در اقتصاد، ترجمه م. قائد، نشر مرکز، چاپ اول، اسفند 1374.

6-       لاریجانی، علی، متافیزیک و علوم دقیقه در فلسفه کانت، مؤسسه انتشارات امیرکبیر، تهران، 1383.

ب- لاتین

7-       Backhouse, R. "If Mathematics is Informal, Then Perhaps We Should Accept That Economics Must Be Informal Too" Economic Journal, Vol. 108, pp. 1848-58.  

8-       Baumol, w. "Toward a Newer Economics: The Future Lies Ahead" the Economic Journal, 101, (Jan. 1991), 1-8.

9-       Buchanan, J. M., "Economics in the Post Socialist Century", The Economic Journal, 101, (Jan, 1991), 15-21.

10-    Cohn, S., "Common Ground Critiques of Neoclassical Principles Texts", Post- Autistic Economics Review, Issue no. 18. 5Feb. 2003.

11-    Colander, D. C. and Kalmer, A. "The Making of an Economist", Journal of Economic Perspective, 1987, Vol. 1, 95-112.

12-    Colander, D. C. "The Making of and Economist Redux", Journal of Economic Perspective, winter 2005, 19(1), 175-98.

13-    Dilman, R. et al. "Mathematics in Economics: some Remarks" Journal of Economic Studies, Glasgow, 2000, Vol. 27, Iss. 4/5, pg. 260.

14-    Debreu, G., "The Mathematization of Economic Theory", American Economic Review, Vol. 81, no. 1, (Mar.1991), pp.1-7.

15-    Dow, Sheila c. "Beyond Dualism" Cambridge Journal of Economics, 1990, 14, 143-157.

16-    Fisburn, P. C., "Decision Theory: The next 100 years?" The Economic Journal, 101, (Jan. 1991), 27-32.

17-    Fusfeld, D. R, "the Progress of Heterodox Economics," Journal of the History of Economic Thought, Volume 22, No.2, 2000.

18-    Hahn, F. "the Next Hundred Years", the Economic Journal, 101, (Jan 1991) , 47-50.

19-    Hamilton, David, "Institutional Economics and Consumption" Journal of Economic Issues, Vol. XXI, No.4, Dec. 1987.

20-    Hudson, M., "The Use and Abuse of Mathematical Economics", Journal of Economic Studies, Glasgow: 2000, vol. 27, Iss. 4/5.

21-    Johnston, J. "Econometrics: Retrospect and Prospect", the Economic Journal, 101, (Jan 1991), 51-56.

22-    Keynes, J. M., "The General Theory of Employment", The Quarterly Journal of Economics, Vol. 51, No. 2, (Feb. 1937), pp. 209-223.

23-    King. J. E., "Outside the Mainstream", Cambridge Journal of Economics, 1995, 19, 463-475.

24-    Krueger, Anne O. et al, "Report on the Commission on Graduate Education in Economics", Journal of Economic Literature, 29(3), sep. 1991, 1035-53.

25-    Lawson, Tony, "the Nature of Heterodox Economics", Cambridge Journal of Economics, 2006, 30, 483-505.

26-    Lawson, Tony; Reorienting Economics; Routledge 2003.

27-    Lawson, Tony; Economics and Reality; Routledge, 1997.

28-    Lewis, Paul, "Boettke, the Austrian School and the Reclamation of Reality in Modern Economics", The Review of Austrian Economics, 18: 1, 83-108, 2005.

29-    Marchionatti, R ,"On the Application of Mathematics to Political Economy: the Edgeworth- Walras- Bortkievicz Controversy, 1889-1891", Cambridge Journal of Economics, 2007, 31, 291-307.

30-    Mosselmans, B, "The Omitted Mathematics of Hans Von Mangoldt", Journal of Economic Studies, Vol. 27 No. 4/5, pp. 382-93.

31-    Nicholson, J. S, Principles of Political Economy, A&C Black, 1893, London.

32-    Pencavel, J., "Prospects for Economics", The Economic Journal, 101, (Jan, 1991), 81-87.

33-    Reinert, Erik S. Full Circle: Economics From Scholasticism Through Innovation and Back in to Mathematical Mcholasticism Reflections on a 1769 Price Essay: "Why is the Economics so far Has Gained so Few Advantages from Physics and Mathematics?" Journal of Economic Studies, Glasgow" 2000, Vol. 27, Iss. 4/5; pg. 364.

34-    Reiss, Julian, "Mathematics in Economics: Schmoller, Menger and Jevons", Journal of Economic Studies, Glasgow: 2000, Vol. 27, Iss. 4/5.

35-    Robinson, Joan; Economics Philosophy; penguin books, 1976.

36-    Viskovatoff, A. "Rationalism and Mainstream Economics", Journal of Economic Methodolgy, 10:3, 397-415, sep. 2003.

37-    Weintraub, E. Roy, "Uncertainty and Keynesian Revolution", History of Political Economy, Vol. 7(4), Winter 1975, pp. 530-48.