نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار بازنشسته دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات اهواز

2 کارشناس ارشد اقتصاد توسعه و برنامه‌ریزی

چکیده

هدف این پژوهش تجزیه و تحلیل زنجیره‌های تولیدی و خوشه‌های صنعتی با استفاده از شاخص‌های مزیت نسبی، اثر رقابتی و اثر تجمعی با روش‌شناسی تئوری رشد منطقه‌ای است. به این منظور آمار شاغلان کارگاه‌های صنعتی در سطح استان خوزستان در سال‌های 1381 و 1383 جمع‌آوری و پتانسیل‌یابی خوشه‌های صنعتی مورد بررسی قرارگرفته است. در مجموع نتایج بدست آمده از این تحقیق نشان می‌دهد که صنعت پاک کردن، درجه‌بندی و بسته‌بندی خرما یک خوشه صنعتی مهم در استان (به ویژه در شهرستان شادگان) محسوب می‌شود. همچنین با استفاده از این روش‌شناسی مشخص گردید که صنعت تولید آجر، تولید محصولات پلاستیکی و ریخته‌گری آهن و فولاد می‌توانند کاندیدای خوشه صنعتی در شهرستان اهواز باشند. در ضمن با توجه به اینکه خوشه‌های صنعتی در مورد صنایعی است که در مقیاس‌های کوچک و متوسط محصولات همگنی را تولید می‌کنند و در ارتباط با واحدهای خصوصی می‌باشند، در نتیجه مبحث خوشه‌های صنعتی با صنایع فرآیندی عظیم همچون پتروشیمی و صنایع فولاد سنخیت ندارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Analysis of the Production Chains and Industrial Clusters (Case Study of Khuzestan Province)

نویسندگان [English]

  • Ali Asghar Esfandiari 1
  • Marzieh Sakian 2

1 Retired Assistant Professor, Ahvaz Research Sciences Branch, Azad University

2 Master of Development Economics and Planning

چکیده [English]

The aim of this research is to analyze the production chains and industrial clusters using comparative advantage criteria, competitive effect and cumulative effect by applying the methodology of regional growth theory. For this idea, we collected the industrial workshops statistics in the province of Khuzestan in 2002 and 2004 and potential existence of industrial clusters has been observed. On the whole, the results show that the cleaning, grading and packing processes in the case of dates are considered which is a main industrial cluster in the province (specially in Shadegan). Using this methodology, results show that the brick production, plastic products and forging iron and steel can be candidates for industrial clusters in Ahvaz. Also noting that industrial clusters are related to industries which produce homogeneous products in small and medium scales, and are related to private sector. Moreover, the result indicates that the industrial clusters characteristics do not suit with the huge processing such as steel and petrochemical industries.   

کلیدواژه‌ها [English]

  • Industrial clusters
  • Production Chains
  • Comparative advantage
  • competitive advantage
  • Cumulative Advantage

منابع

الف- فارسی

1-       اسفندیاری، علی اصغر، مدیر طرح بخش صنعت خوشه‌های صنعتی، طرح آمایش سرزمین استان خوزستان، منتشر نشده، 1386.
2-       ایران نژاد، ژیلا، رضوی، محمدرضا، خوشه‌های صنعتی، انتشارات نسل فردا، تهران، 1383.
3-       دل انگیزان، سهراب، دین محمدی، مصطفی، فرشادیان سمیرا، خوشه‌های علم و فناوری نمادی فراتر از پارک‌های فناوری، مجموعه مقالات نهمین کنگره سراسری همکاری دولت، دانشگاه و صنعت، تهران، سازمان پ‍‍ژوهش‌های علمی و صنعتی ایران، 1384.
4-       دل انگیزان، سهراب، خوشه‌های علم و فناوری به سوی یک نظریه عمومی، فصلنامه رشد و فناوری، 1384، شماره 5.
5-       دین محمدی، مصطفی و دل انگیزان، سهراب، صادقی، زین العابدین، بررسی جایگاه خوشه‌های صنعتی در کسب مزیت رقابتی و توان صادراتی (مورد صنعت نساجی پوشاک چین)، مجله تعاون، 1385.
6-       دین محمدی، مصطفی، دل انگیزان، سهراب، صادقی، زین العابدین، خوشه‌بندی فضایی صنایع با فناوری برتر و تأثیر آن بر توسعه فناوری، دومین همایش دو سالانه آموزش عالی و اشتغال، دانشگاه تربیت مدرس تهران، 1384.
7-       ساکیان، مرضیه، تجزیه و تحلیل زنجیره‌های تولید و خوشه‌های صنعتی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات اهواز، 1387.
8-       صباغ کرمانی، مجید، اقتصاد منطقه‌ای (تئوری و مدل‌ها)، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها، تهران، 1380.
9-       منصوری، عیسی، آشنایی با خوشه صنعتی، تهران، انتشارات روابط عمومی و بین‌الملل سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران، چاپ دوم، ‌1386.
10-   منصوری، عیسی، رویکرد توسعه خوشه‌های یونیدو، سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی، تهران، انتشارات دفتر توسعه خوشه‌های صنعتی، 1383.

ب- لاتین

11-    Altenburg, T. and Meyer - Stamer, J, How to promote clusters: Policy experience from Latin Anerica, World Development 27 (9), 1999, 1693-1713.
12-    Bell,M.And Alb, M, knowledge systems and technological dynamism in industrial Cluster in developing countries, world Development 27 (9), 1999, 1715-1734.
13-    Humphrey, J. and Schmitz, H , Trast and inter – firm relations in developing and Transitioning economics, The Journal of Development studies 34 (4), 1998, 32-61.
14-    Maskell, P, Towards a Knowledge - Based Theory of the Geografical Cluster, Center for Economic and Business Research (WWW. Cebr. DK), 2002.
15-    Milieus Approach, Journal of International and Area Studies volume 7, Number 2, pp. 1-36
16-     NGA: National Governors Association, A Govesmors Guide to Cluster - Based Economic Development Washington, D.C. 20001-1512 www.nga.org, 2002.
17-    Porter, M.E, Competitive Advantage of the Inner City, Harvard Business Review (May/June):55-71, 1995.
18-    Porter, M.E, New Strategies for Inner City Economic. Development, Economic Development Quarterly 11(1):11-27, 1997.
19-    Porter, M.E, Clusters and the New Economic of Competition, Harvard Business Review (November/December), 1998.
20-    Porter, M.E, Building the Microeconomic Foundations of Competitiveness, in: the Global Competitiveness Report 2002-2003, World Economic Forum, New York: Oxford university Press, 2003.
 
 
 
CAPTCHA Image