نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه تبرِیز

2 استادیار اقتصاد دانشگاه تبریز

3 دانشجوی دکتری علوم اقتصادی دانشگاه تبریز

چکیده

نتایج اکثر مطالعات تجربی بیانگر رابطه معکوس وفور منابع طبیعی با رشد اقتصادی است، به طوری که کشورهای صاحب منابع طبیعی غنی دارای رشد اقتصادی پایین‌تری هستند. وفور منابع طبیعی از کانال‌ها و مجاری مختلفی، رشد اقتصادی را تحت تأثیر می‌گذارد که سرمایه انسانی یکی از مهم‌ترین کانال‌های تأثیرگذاری وفور منابع طبیعی بر رشد اقتصادی به شمار می‌رود. هدف این مطالعه بررسی رابطه وفور منابع طبیعی با رشد اقتصادی و نقش سرمایه انسانی در این ارتباط است. در این پژوهش با استفاده از ادبیات موضوعی مدل رشد بین‌کشوری، نقش سرمایه انسانی در رابطه وفور منابع طبیعی با رشد اقتصادی در دو گروه کشورهای صادرکننده عمده نفت خام (گروه الف: اقتصادهای نفتی) و دیگر کشورهای صادرکننده نفت خام (گروه ب: اقتصادهای غیر نفتی) طی دوره (2004-1970) تجزیه و تحلیل شده است. برای تخمین مدل از روش اقتصادسنجی داده­های تابلویی استفاده شده است که در آن دوره زمانی به صورت هفت دوره زمانی پنج ساله در نظر گرفته شده است، با توجه به عدم انتشار داده‌های مورد نیاز دوره پنج ساله اخیر منتهی به سال 2009 به ناچار دوره زمانی تحقیق به (2004-1970) محدود شده است.
   نتایج تجربی تحقیق دلالت بر این دارد که وفور منابع طبیعی تأثیر منفی بر رشد اقتصادی هر دو گروه از کشورهای مورد بررسی داشته است، در حالی که تأثیر سرمایه انسانی بر رشد اقتصادی کشورهای گروه الف (اقتصادهای نفتی) منفی و برای گروه ب (اقتصادهای غیر نفتی) مثبت بوده است. همچنین نتایج حاصل از تخمین مدل نشان می‌دهد که در کشورهای گروه الف، وفور منابع طبیعی از کانال سرمایه انسانی نیز باعث کندی رشد اقتصادی می‌شود، در حالی که در کشورهای گروه ب، عکس این حالت اتفاق می‌افتد و وفور منابع طبیعی از کانال سرمایه انسانی بخشی از اثرگذاری منفی وفور منابع طبیعی بر رشد اقتصادی را جبران و خنثی می‌کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Investigation of Natural Resource Curse with Emphasis on the Role of Human Capital

نویسندگان [English]

  • Davood Behbudi 1
  • Hossein Asgharpur 2
  • Siab Mamipour 3

1 Assistant Professor of Tabriz University

2 Assistant Professor of Economics, Tabriz University

3 PhD student in Economics, University of Tabriz

چکیده [English]

Some empirical studies show a reverse relationship between natural resource abundance and economic growth. Natural resource abundance affects economic growth through different transmission channels so that the human capital is the most important one. The main purpose of this research is to investigate the relationship between natural resource abundance and economic growth with emphasis on the role of human capital in this relationship. We analyze this relationship in two groups of petroleum exporting countries:             A) Major  petroleum exporters   B) Other petroleum exporters by cross country economic growth during 1970-2004. The panel data approach is used to estimate econometrics model. Also, the required data is divided to seven parts as five years.  In this article the study period is limited to 1970-2004, since the required data for the last five years period of 2005-2009 has not published, yet. Findings show that natural resource abundant inversely related with economic growth, while human capital have a negative effect on group A’s economic growth and positive effect on group B’s economic growth. In addition, we extend the usual specifications for economic growth regressions by incorporating an interaction term between human capital and natural resources, showing that low levels of human capital may not outweigh the negative effects of the natural resource abundance on group A’s growth, but the high levels of human capital may offset the negative effects of the natural resource abundance on group B’s growth.

کلیدواژه‌ها [English]

  • economic growth
  • Natural Resource Abundant
  • human capital
  • Panel Data
  • Petroleum Exporting Countries

منابع

1-       بهبودی، داود، اقتصاد ایران بر سر سفره درآمدهای نفتی، انتشارات نور علم، چاپ اول، همدان، 1385.

2-       بهبودی،داود، اصغرپور،حسین و ممی‌پور، سیاب. فراوانی منابع طبیعی، سرمایه انسانی و رشد اقتصادی در کشورهای صادر کننده نفت، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی ایران 1388، ش 40.

3-       سلمانی، بهزاد و یاوری، کاظم، رشد اقتصادی در کشورهای دارای منابع طبیعی: کشورهای صادر کننده نفت، فصلنامه پژوهش‌نامه بازرگانی، 1383، ش 31.

4-       Atkinson, Giles and Kirk Hamilton, Savings, growth and the resource curse hypothesis, World Development 31 (11), 2003, pp. 1793-1807.

5-       Auty, Richard M, Natural resource endowment, the state and development strategy, Journal of International Development 9 (4), 1997, pp. 651-663.

6-       Auty, Richard M, The political economy of resource-driven growth, European Economic Review45, 2001, pp. 839-846.

7-       Barro, Robert J. and Jong-Wha Lee, International data on educational attainment: updates and implications, Oxford Economic Papers 53(3), 2001, pp. 541-563.

8-       Barro, Robert J. and Jong-Wha Lee, Data set for a panel of 138 countries, CID, Harvard University, 2000.

9-       Birdsall, N., Ross, D. and Sabot, R, Education, growth and inequality, Pathways to Growth: Comparing East Asia and Latin America, N. Birdsall, and F. Jasperson. Washington DC: Inter-American Development Bank, 1997, pp. 93-127

10-    Birdsall, N., Pinckney, T. and Sabot, R, Natural resources, human capital, and growth, In Resource Abundance and Economic Growth. (Ed.) R. Auty. New York, NY, Oxford University Press, 2001, pp. 57-75.

11-    Bravo-Ortega, Claudio and De Gregorio, Jose, The Relative richness of the poor: natural resources, human capital and economic growth, Mimeo Ministry of Economics, July, 2000.

12-    Bravo-Ortega, Claudio and De Gregorio, Jose, The relative richness of the poor: natural resources, human capital and economic growth, Central Bank of Chile Working Papers No. 139, February 2002, pp, 1-36.

13-    Bravo-Ortega, Claudio and Jose De Gregorio, The relative richness of the poor? natural resources, human capital and economic growth, World BankWorking Paper, 2005,Series No. 3484.

14-    Brunnschweiler, Christa, Cursing the blessings? Natural resource abundance, institutions, and economic growth, Institute of Economic Research,ETH Zurich, Zuerich bergstrasse 18, 8032 Zurich, Switzerland, 2006, pp. 1-20.  

15-    Egger, P, A note on the proper Econometric specification of the Gravity Equation, Economic letter, 2000, No. 66, PP. 25-31.

16-    Greene, William h, Econometric Analysis, Macmillan Publishing Company, New York University, 2004.

17-    Gylfason, Thorvaldur, Thor Herbertsson, and Zoega, Gylfi, A mixed blessing: natural resources and economic growth, Macroeconomic Dynamics, 3, 1999, pp. 204–225.

18-    Gylfason, Thorvaldur, Natural resources, education, and economic Development, European Economic Review, 45, 2001, pp. 847-859.

19-    Gylfason, Thorvaldur, Mother earth: ally or adversary, World Economics, January, 2002, pp. 1-19.

20-    Hausmann, Ricardo and Roberto Rigobon, An alternative interpretation of the resource curse: theory and policy implications, NBER Working Paper, 2002, No. 9424.

21-    Heston, A., Summers, R., Aten, B.(2006), Penn world table Version6.1, CIC, University of Pennsylvania, 2006.

22-    Ledermann, Daniel and William F. Maloney, Trade structure and growth, World Bank Policy Research, Working Paper, 2003, No. 3025.

23-    Leite, Carlos and Jens Weidmann, Does mother nature corrupt? Natural resources, corruption, and economic growth, IMF Working Paper,1999, No. 99/85.

24-    Matsuyama, K, Agricultural productivity, comparative advantage, and economic growth, Journal of Economic Theory, 58(2), 1992, pp.317-34.

25-    Papyrakis, Elissaios and Reyer Gerlagh, The resource curse hypothesis and its transmission channels, Journal of Comparative Economics, 32, 2004, pp. 181-193.

26-    Rodriguez, Francisco and Jeffrey D. Sachs, Why do resource-abundant economies grow more slowly?Journal of Economic Growth 4, 1999, pp. 203-277.

27-    Ross, Michael L,The political economy of the resource curse, World Politics, 51.2, 1999, pp. 297-322.

28-    Ross, Michael L, Does oil hinder democracy? World Politics, 53, 2001, pp. 325-361.

29-    Sachs, Jeffrey D. and Andrew M. Warner, Natural resource abundance and economic growth, NBER Working Paper, 1995a, No. W5398.  

30-    Sachs, Jeffrey D. and Andrew M. Warner, Natural resource abundance and economic growth, Working Paper, Institute for International Development, Harvard University, pp.1-50, 1997.

31-    Sachs, Jeffrey D. and Andrew M. Warner, The big push, natural resource booms and growth, Journal of Development Economics, 59, pp. 43-76, 1999.

32-    Sachs, Jeffrey D. and Andrew M. Warner, Natural resources and economic development: the curse of natural resources, European Economic Review, 2001, 45, pp. 827-838.  

33-    Sala-i-Martin, Xavier and Arvind Subramanian, Addressing the natural resource curse: an illustration from Nigeria, NBER Working Paper, No. 9804, 2003.

34-    Stevens, Paul, Resource impact: curse of blessing? a literature survey, Journal of Energy Literature, 2003, 9, pp. 3-42.

35-    Stijns, Jean-Philippe C, Natural resource abundance and human capital accumulation, University of California at Berkeley: unpublished manuscript, 2001.

36-    Stijns, Jean-Philippe C, Natural resource abundance and economic growth revisited, Resources Policy, 2005, 30, pp. 107-130.

37-    Stijns, Jean-Philippe C, Natural Resource Abundance and Human Capital Accumulation, World Development, 2006, 34, pp. 1060–1083.

38-    UNCTAD, UNCTAD Handbook of Statistics, 2005.

39-    World Bank, World Development Indicators CD-ROM, 2005.

پیوست شماره 1: لیست کشورهای مورد بررسی تحقیق

 

گروه الف: اقتصادهای نفتی (بر اساس طبقه بندی آنکتاد)

DZA: الجزایر

AGO : آنگولا

BHR : بحرین

 

BRN : برونئی

COG : کنگو

GAB : گابن

 

IND : اندونزی

IRN : ایران

IRQ : عراق

 

KWT : کویت

LYB : لیبی

Netherlands Antilles : ANT

 

NGA : نیجریه

OMN : عمان

QAT : قطر

 

AUS : عربستان سعودی

SYR : سوریه

TTO : ترینیداد و توباگو

 

AMT : امارات متحده عربی

VEN : ونزوئلا

YEM : یمن

 

 

گروه ب: دیگر کشورهای صادرکننده نفت (اقتصادهای غیرنفتی)

CAN : کانادا

: انگلیسGBR

AUS : استرالیا

 

:  NORنروژ

کلمبیا: COL

: مالزیMYS

 

: MEX مکزیک

 

 

               

 ماخذ: UNCTAD, 2005, p.