تأثیر توسعه بازار پول و سرمایه بر رشد ارزش افزوده بخش صنعت ایران با استفاده از روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی دانشگاه بوعلی سینا

2 کارشناسی ارشد علوم اقتصادی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک، ایران

10.22096/esp.2018.29788

چکیده

وجود ارتباطات پسین و پیشین میان بخش‌های مختلف صنعتی با هم و نیز با سایر بخش‌های اقتصادی (کشاورزی، ساختمان و خدمات) موجب شده تا اهمیت بخش صنعت در اقتصاد ملی بیش از رقم سهم آن در تولید ناخالص داخلی باشد. از سویی بازارهای مالی توسعه یافته از جمله عوامل مؤثر بر رشد ارزش افزوده بخش صنعت معرفی شده است. تحقیق حاضر با توجه به ساختار نظام تأمین مالی ایران، اثر توسعه بازارهای مالی را به تفکیک دو بازار پول و سرمایه بر رشد ارزش افزوده بخش صنعت ایران طی دوره 1369-1392 مورد بررسی قرار داده است. به همین منظور با استفاده از روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی از میان پنج شاخص‌ توسعۀ بازار پول و سه شاخص توسعه بازار سرمایه، یک شاخص ترکیبی مربوط به هر بازار استخراج و سپس مدل تحقیق در سه حالت مختلف و به روش حداقل مربعات معمولی کاملاً اصلاح شده برآورد گردید. نتایج از تأثیر مثبت و معنادار توسعه بازار پول و سرمایه بر رشد ارزش افزوده بخش صنعت ایران طی دوره مورد بررسی حکایت می‌کند. همچنین ضریب متغیر توسعه بازار پول بزرگ‌تر از ضریب متغیر توسعه بازار سرمایه است که بر پایه‌ بانک بودن نظام تأمین مالی ایران صحه می‌گذارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effect of Money and Capital Market Development on Growth of Value Added in the Industrial Sector in Iran Using Principal Component Analysis

نویسندگان [English]

  • Abolfazl Shahabadi 1
  • Ali Moradi 2
  • Maysam Norozi 2
2 M.A of Economics, Islamic Azad University of Arak
چکیده [English]

The existence of backward and forward relationship among different industrial sectors together and with other sectors of the economy (agriculture, construction and services) has led to the importance of industry in the national economy to be higher than its share in GDP. On the other hand, developed financial markets introduced as the factors affecting the growth of value added in industry sector. According to the structure of Iran financing system, the present research study the effect of the development of the financial markets of the money and capital markets on growth of value added of industrial sector in Iran during 1990-2013. Therefore, using principal component analysis through the five indicators of money market development and three indicators of capital market development, a composite index related to each market has extracted and then estimated research model in three different modes and using fully modified version of ordinary least square method. Results suggest a significant positive impact on the development of money and capital on the growth of value added of industrial sector of Iran during the period under review. Also, the coefficient of expansion of the money market is larger than the coefficient of capital market development that verified Bank-based supply financing system in Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Development of Financial Markets
  • Value Added in the Industrial Sector
  • Principal Component Analysis
  • Fully Modified Ordinary Least Squares

الف- فارسی

  1. ابریشمی، حمید و رحیم‌زاده نامور، محسن؛ «عوامل تعیین‌کننده پس‌انداز خصوصی با تأکید بر عملکرد بازارهای مالی در ایران»، مجله تحقیقات اقتصادی، 1384، شماره.
  2. امام‌وردی، قدرت‌الله؛ فراهانی، مهدی؛ شقاقی، فاطمه؛ «بررسی تطبیقی اثر گسترش بازارهای مالی بر رشد اقتصادی در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه با روش داده‌های تلفیقی 1975-2008»، فصلنامه علوم اقتصادی، 1390، سال چهارم، شماره14.
  3. بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران؛ حساب‌های ملی، 1338-1394.
  4. بلندی، حمید؛«بورس اوراق بهادار تهران»، مؤسسه فرهنگی انتشاراتی پیک ایران، 1376.
  5. بلوریان تهرانی، محمد؛ «بورس اوراق بهادار و آثار آن بر اقتصاد و بازرگانی کشور، تهران»، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، 1371.
  6. جرجرزاده، علیرضا؛ فرازمند، حسن و موسوی تاشاری، مریم؛ بررسی تأثیر توسعه بازار پول و بازار سرمایه بر رشد اقتصادی بخش صنعت در ایران طی دوره (1387-1348)، ششمین کنفرانس توسعه نظام مالی در ایران، تهران، گروه مالی و سرمایه‌گذاری مرکز مطالعات دانشگاه صنعتی شریف، 1392.
  7. ختایی، محمود؛ گسترش بازارهای مالی و رشد اقتصادی، مؤسسه تحقیقات پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، 1378.
  8. دادگر، یدالله و  نظری، روح‌الله؛ ارزیابی شاخص‌های توسعه مالی در ایران، اولین کنفرانس بین‌المللی توسعه نظام تأمین مالی در ایران، تهران، مرکز مطالعات تکنولوژی دانشگاه صنعتی شریف، 1388.
  9. رهنمای ‌قراملکی، غلامحسین؛ متفکر آزاد، محمدعلی؛ رنج‌پور، رضا و صادقی، سیدکمال؛ «بررسی نقش R&D داخلی، واردات تکنولوژی و تأثیر متقابل سرمایه‌انسانی و واردات تکنولوژی بر ارزش افزوده در صنایع بزرگ ایران»، فصلنامه پژوهش‌نامه بازرگانی، سال هجدهم، 1393، شماره72.
  10. زراء نژاد، منصور؛ حسین‌پور، عبدالکریم و انواری، ابراهیم؛ «توسعه بازارهای مالی و نابرابری درآمدی در اقتصاد ایران، رویکرد تصحیح خطای غیر‌خطی»، فصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات اقتصادی کاربردی ایران، سال سوم، 1393، شماره 11.
  11. سلیمی‌فر، مصطفی؛ رزمی، محمدجواد؛ ابوترابی، محمدعلی؛ «بررسی رابطه علی شاخص‌های توسعه مالی و رشد اقتصادی در ایران»، فصلنامه اقتصاد مقداری، 1389، دوره7، شماره 1.
  12. سیفی‌پور، رویا؛ «بررسی تجربی تأثیر سطح توسعه مالی بر رشد اقتصادی»، مجله مطالعات مالی، سال سوم، 1389، شماره 5.
  13. شاه‌آبادی، ابوالفضل؛ سهرابی‌وفا، حسین و سلمانی، یونس؛ «تأثیر انباشت سرمایه تحقیق و توسعه و سرمایه فیزیکی بر رشد اقتصادی، شواهدی از کشورهای ایران، ترکیه و مالزی»، فصلنامه علمی پژوهشی، پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، سال ششم، 1395، شماره 23.
  14. شاه‌آبادی، ابوالفضل؛ «منابع رشد بخش صنایع و معادن اقتصاد ایران»، مجله جستارهای اقتصادی، سال دوم، 1384، شماره 4.
  15. شاه‌آبادی، ابوالفضل و فعلی، پریسا؛ «تأثیر توسعۀ مالی بر بهره‌وری کل عوامل در ایران»، فصلنامه اقتصاد و تجارت نوین، سال سوم، 1390، شماره23 و 24.
  16. شهبازی‌، کیومرث و کریم‌زاده، الهام؛ «تأثیر سیاست‌های پولی و مالی بر ارزش افزوده بخش صنعت در ایران در راستای سیاست‌های کلی بخش صنعت»، فصلنامه سیاست‌های راهبردی و کلان، سال دوم، 1391، شماره 8.
  17. صمدی، سعید؛ نصرالهی، خدیجه و کرمعلی سیچانی، مرتضی؛ «بررسی رابطه بین توسعه بازارهای مالی و رشد اقتصادی»، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی، سال ششم، 1386، شماره 3.
  18. صمصامی، حسین و امیرجان، رضا؛ «بررسی اثر تسهیلات بانکی بر ارزش افزوده بخش صنعت و معدن»، فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، سال نوزدهم، 1390، شماره 59.
  19. عباسی، غلامرضا؛ «همگرایی توسعه مالی و تولید بخش صنعتی در ایران»، فصلنامه مدلسازی اقتصادی، سال سوم، 1389، شماره 1 (پیاپی7).
  20. مهرگان، نادر و دلیری، حسن؛ کاربرد استاتا در آمار و اقتصاد‌سنجی، انتشارات نورعلم و دانشکده علوم اقتصادی، چاپ اول، 1389.
  21. نظری، محسن و مبارک، اصغر؛ «وفور منابع طبیعی، بیماری هلندی و رشد اقتصادی در کشورهای نفتی»، فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژی، سال هفتم، 1389، شماره 27.
  22. نوفرستی، محمد؛ ریشه واحد و هم‌جمعی در اقتصاد‌سنجی، مؤسسه خدمات فرهنگی رسا، 1392.

ب- لاتین

  1. Abu-Bader, S. & Abu-Qarn, A. S., 2008, "Financial Development and Economic Growth: The Egyptian Experience", Journal of Policy Modeling, No. 12(4).
  2. Adu, G., Marbuah, G. & Tie Mensah, J. T., 2013, "Financial Development and Economic Growth in Ghana: Does the Measure of Financial Development Matter?", Review of Development Finance, No. 3(4).
  3. Agrawalla, R. K. & Tuteja, S. K., 2007, "Causality between Stock Markets Development and Economic Growth: A Case Study of India", Journal of Management Research, No. 7(3).
  4. Arcand, J. L., Berkes, E. & Panizza, U., 2011, "Too Much Finance?", IMF Working Paper WP/12/161.
  5. Bilbao-Osorio, B. & Rodríguez-Pose, A., 2004, "From R&D to Innovation and Economic Growth in the EU", Growth and Change, No. 35(4).
  6. Cardose, A. & Teixeira, A. C., 2009, "Return on R&D Investment: A Comprehensive Survey on the Magnitude and Evaluation Methodologies", www.inescporto.pt/uitt /RePEc/09.
  7. Coricelli, F. and Roland, I., 2008, "Finance and Growth: When Does Credit Really Matter?", CEPR Discussion Papers 68-85, C.E.P.R. Discussion Papers.
  8. Goldsmith, R. W., 1969, Financial structure and Development, New Haven, CT: Yale University Press.
  9. Hsieh, P., Mishra, C. S. & Gobeli, D. H., 2003, "The Return on R&D versus Capital Expenditures in Pharmaceutical and Chemical Industries", IEEE Transactions on Engineering Management, No. 50(2).
  10. Iimi, A., 2007, "Escaping from the resource curse, Evidence from Botswana and the rest of the World", IMF Staff Papers, No. 54(4).
  11. Imran, M., Bano, S., Azeem, M., M, Y. & Ali. A., 2012, "Relationship between human capital and economic growth: Use of co-integration approach", Journal of Agriculture & Social Sciences, No. 8(4).
  12. Levine, R., Loayza, N. & Beck, T., 2000, "Financial intermediation and growth", Journal of Monetary Economics 46, 31-77.
  13. Liu, W. C. & Hsu, C. M., 2006, "The role of financial development in economic growth: The experiences of Taiwan, Korea and Japan", Journal of Asian Economics, No. 17(4).
  14. Maureen, W., Nzomoi J. & Rutto, N., 2012, "Assessing the Impact of Private Sector Credit on Economic Performance: Evidence from Sectoral Panel Data for Kenya", International Journal of Economics and Finance, No. 4(3).
  15. Naya, P.D., Ndeffo L.N. & Edokat E. T., 2012, "Human Capital and Economic Growth in Cameroon", Journal of Social Sciences Research, No. 1(3).
  16. Ndebbio, J.E., 2004, "Financial Deepening, Economic Growth and development: Evidence from Selected Sub-Saharan African Countries", African Economic Research Consortium, Reseach Paper No. 142.
  17. Neusser, k. & Kugler, m., 1998, "Manufacturing Growth and Financial Development: Evidence from OECD Countries", The Review of Economic statistics, No. 80(4).
  18. Nur Fatin Najwa, M. S. Wan Mansor, W. M Fathiyah, I. & Zahariah, S., 2016, "Financial Development and Economic Growth: Empirical Analysis of Asian Pacific Countries", Journal of Applied Environmentaland Biological Sciences, No. 6(3S).
  19. Oomes, N. & Kalcheva, K., 2007, "Diagnosing Dutch Disease: does Russia Have the Symptoms?", IMF Working Paper, No. 07/102.
  20. Park, W. G., 1995, "International R&D Spillovers and OECD Economic Growth", Economic Inquiry, No. 33(4).
  21. Pearson, K., 1901, "On Lines and Plans of Closest Fit to System of Points in Space", Philosophical Magazine, No. 2(6).
  22. Rabiul, M. D., 2010, "Banks, Stock Markets and Economic Growth: Evidence from Selected Developing Countries", Decision, No. 37(3).
  23. Rioja, F. & Valev, N., 2003, "Finance and the Sources of Growth at Various Stages of Economic Development", Economic Inquiry, Oxford University Press, No. 42(1).
  24. Sadorsky, P., 2010, "The impact of financial development on energy consumption in emerging economies", Energy Policy, No. 38(5).
  25. Sadorsky, P., 2011, "Financial development and energy consumption in Central and Eastern European frontier economies", Energy Policy, No. 39(2).
  26. Shah Habibullah, M. & Eng, Y. K., 2007, "Does Financial Development Cause Economic Growth? A Panel Data Dynamic Analysis for the Asian Developing Countries", Journal of the Asia Pacific Economy, No. 11(4).
  27. Walwyn, D., 2007, "Finland and the Mobile Phone Industry: A Case Study of the Return on Investment from Government-Funded Research and Development", Technovation, No. 27(6).