پویایی‌های علّی بین تولید، تقاضای انرژی و انتشار دی‌اکسید‌کربن در ایران: یک تحلیل آستانه‌ای

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران

2 دکتری اقتصاد دانشگاه مفید

10.22096/esp.2018.29784

چکیده

این مقاله پویایی‌های علّی بین مصرف انرژی، تولید ناخالص داخلی حقیقی و انتشار دی‌اکسید‌کربن را در حضور تغییرات رژیم با استفاده از هم‌انباشتگی آستانه‌ای گرگوری و هانسن (1996a) و تکنیک علیت گرنجرِ تودا و یاماموتو (۱۹۹۵) در ایران طی دوره زمانی 1347-1393 بررسی می‌کند. وجه کلیدی این مطالعه، بررسی اثرات تغییر رژیم بر روابط بین این سه متغیر است. نتایج، حضور اثرات تغییر رژیم در ارتباطات درونی بین مصرف انرژی، تولید ناخالص داخلی حقیقی و انتشار  را تأیید کرده و نشان می‌دهد که تغییرات ساختاری دارای هر دو اثر اقتصادی و زیست محیطی است. همچنین، نتایج آزمون علیت تودا - یاماموتو بیانگر علیت یک‌طرفه از رشد اقتصادی و مصرف انرژی به انتشارآلاینده و علیت دو طرفه بین رشد اقتصادی و مصرف انرژی است. بنابراین در تولید داخلی برای کاهش دادن انتشار  باید از تکنولوژی‌های کارا در مصرف انرژی بهره برد. از این رو، الحاق سیاست‌های مصرف انرژی و زیست محیطی در برنامه‌های توسعه در دستیابی به رشد و توسعه پایدار ضروری است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Causal Dynamics among Output, Energy Demand and Carbon Emissions in Iran: a Threshold Analysis

نویسندگان [English]

  • Akbar Komijani 1
  • Masoud Salehi Rezveh 2
  • Mohammad Bakhshi Zadeh 2
1 Professor, Faculty of Economics, University of Tehran
2 Ph.D. Student, Department of Economics, Mofid University, Qom, (Corresponding Author)
چکیده [English]

This paper examines the causal dynamics among energy use, real  GDP  and  CO2 emissions in the presence of regime shifts in Iran during 1347-1393 with using the Gregory and Hansen (1996a) threshold cointegration and the Toda and Yamamoto (1995) Granger causality techniques. A key aspect of this study is to investigate the influence of the Regime shift on the tri-variate relationship among these variables.  Results confirm the presence of regime shift effects in the long run inter-linkages among energy use, real GDP and  CO2  emissions in Iran thus, indicating that the structural changes have both economic and environmental effects. Also, the results of the causality test reveal existence of uni-directional causality from economic growth and energy use to carbon emissions and bidirectional causality between economic growth and energy consumption. Thus, energy-efficient technologies should be used in domestic production to mitigate carbon emissions. Hence, integration of energy and environmental policies into development plans is imperative towards attaining sustainable growth and development.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Policy Regime Shifts
  • energy
  • CO2
  • economic growth
  • Environmental Effects

الف- فارسی

1-آرمن، سیدعزیز و زارع، روح الله؛ «بررسی رابطه علیت گرنجری بین مصرف انرژی و رشد اقتصادی در ایران طی سال‌های 1346-1381»، پژوهش‌های اقتصادی ایران، 1384، دوره 7، شماره 24.

2-آل عمران، رویا؛ پناهی، حسین؛ کبیری، زهرا؛ «بررسی و تعیین رابطه علی بین رشد اقتصادی، انتشارات »، مصرف انرژی و نسبت اشتغال در ایران، نشریه علمی پژوهشی جغرافیا و برنامه‌ریزی، 1392، سال 17، شماره 45.

3-اسدی کیا، هیوا و دیگران؛ «رابطة رشد اقتصادی و آلودگی هوا در ایران با نگاهی بر تأثیر برنامه‌های توسعه»، مجلة محیط‌شناسی، 1388، شمارة ٥١.

4-افقه، سید مرتضی، محمدی، عذرا و بیانی، عذرا، رابطه علی میان انتشار دی‌اکسید‌کربن، مصرف انرژی و تولید در ایران (به روش تودا و یاماموتو)، اولین کنفرانس ملی راهکارهای دستیابی به توسعه پایدار.

5-بهبودی، داود؛ اصغرپور، حسین؛ قزوینیان، محمدحسن؛ شکست ساختاری، مصرف انرژی و رشد اقتصادی ایران (1346-1384)، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی، 1388، دوره 9، شماره 3.

6-ترازنامه انرژی، معاونت وزارت نیرو، ترازنامه سال‌های مختلف.

7-حیدری، پیمان و رنجبر فلاح، محمد‌رضا؛ «رابطه رشد اقتصادی و آلودگی ناشی از گازهای گلخانه‌ای درکشورهای عمده اوپک با استفاده از روش پانل دیتا»، فصلنامه علمی محیط زیست، 1393،  شماره 52.

8-جعفری صمیمی، احمد؛ محمدی خیاره، محسن؛ «رابطه کوتاه‌مدت و بلند‌مدت بین انتشار دی‌اکسید‌کربن، مصرف انرژی و رشد اقتصادی: شواهد جدید در ایران»، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، 1393، سال چهاردهم، شماره 2.

9-خلیلی عراقی، منصور؛ شرزه‌ای، غلامعلی؛ برخورداری، سجاد؛ «تحلیل تجزیه انتشار دی‌اکسیدکربن ناشی از مصرف انرژی در ایران»، 1391، محیط شناسی، سال سی و هشتم، شمارة ۶۱.

10-رضوی، سید عبدالله؛ سلیمی‌فر، مصطفی؛ «اثر جهانی شدن اقتصاد بر رشد اقتصادی با استفاده از روش خود توضیحی‌برداری»، فصلنامه مطالعات راهبردی جهانی شدن، 1392، شماره 9.

11-صمدی، سعید و یارمحمدیان، ناصر؛ «تخمین منحنی محیط زیست کوزنتس (EKC) با روش هم‌جمعی کسری»، فصلنامه اقتصاد محیط زیست و انرژی، 1391، شماره 5.

12-عباسی نژاد، حسین؛ گودرزی فراهانی، یزدان؛ جلیلی کامجو، سید پرویز؛« ارزیابی تأثیر ناسازگاری زمانی بر تورم در ایران با رویکرد «FOMC، مجله علمی- پژوهشی سیاست‌گذاری اقتصادی، 1395، شماره 16.

13-عزیزنژاد، صمد؛ کمیجانی، اکبر؛ «تغییرات نرخ ارز و اثر نوسانات متغیرهای منتخب اقتصاد کلان در ایران»، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، 1396، سال 17، شماره 1.

14-کهنسال، محمدرضا؛ شایان مهر، سمیرا؛ «آثار متقابل مصرف انرژی، رشد اقتصادی و آلودگی محیط زیست: کاربرد الگوی معادلات همزمان فضایی داده‌های تابلویی،پژوهش‌نامه اقتصاد انرژی ایران، 1395، سال پنجم، شماره 19.

15-گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، اظهارنظر کارشناسی درباره: «لایحه موافقت‌نامه پاریس»، 1395، دوره دهم، شماره ثبت 180.

16-محمد باقری، اعظم؛ «بررسی روابط کوتاه‌مدت و بلند‌مدت بین تولید ناخالص داخلی، مصرف انرژی و انتشار دی‌اکسید‌کربن در ایران، فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژی، 1389، سال هفتم، شماره 27.

17-محمدی، تیمور؛ ناظمان، حمید و نصرتیان نسب، محسن؛ «رابطه رشد اقتصادی و مصرف انرژی در ایران :تحلیلی از مدل‌های علیت خطی و غیرخطی، فصلنامه اقتصاد محیط زیست و انرژی، 1391، سال دوم، شماره 5.

18-مسنن مظفری، مهدیه و صبوحی، محمود؛ «بررسی منحنی زیست محیطی کوزنتس در ایران با استفاده از سیستم معادلات همزمان، فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط زیست، 1392، دوره 15، شماره3.

19-مزینی امیر حسین و دیگران؛ «بازتعریف رابطه مصرف انرژی و رشد اقتصادی در ایران رویکرد بخشی - استانی»، 1394، فصلنامه مدل‌سازی اقتصادی، سال نهم، شماره 2.

20-مهدوی عادلی، محمد حسین؛ قنبری، علیرضا؛ «تجزیه و تحلیل رابطه هم‌جمعی و علیت میان انتشار دی‌اکسید‌کربن، تولید ناخالص داخلی و مصرف انرژی در ایران»، فصلنامه اقتصاد انرژی ایران، 1392، سال دوم، شماره 9.

ب- لاتین

21-Adom, P.K., Bekoe, W., Amuakwa-Mensah, F., Mensah, J.T., Botchway, E., 2012, "Carbon dioxide emissions, economic growth, industrial structure, and technical efficiency, empirical evidence from Ghana, Senegal, and Morocco on the causal dynamics", Energy, No. 47.

22-Ahmad A., et al., 2016, "Carbon emissions, energy consumption and economic growth", An aggregate and disaggregate analysis of the Indian economy, Energy Policy, No. 96.

23-Apergis, N., Payne,J.E., 2010, "The emissions, energy consumption and growth nexus, evidence from the commonwealth of independent states", Energy Policy, No. 38.

24-Chontanawat, J., Hunt, L.C., Pierce, R., 2008, "Does energy consumption cause economic growth?, Evidence from systematic study of over 100 countries", J. Policy Model, No. 30.

25-Cole, M.A., 2007, Corruption, income and the environment: an empirical analysis, Ecol, Econ, No. 62.

26-Esso, L.J., 2010, Threshold cointegration and causality relationship between energy use and growth in seven African countries, Energy Econ, No. 32.

27-Gregory, A.W., Hansen, B.E., 1996a, "Residual-based tests for cointegration in models with regime shifts", J.Econometrics, No. 70.

28-Hansen, B.E., 1992, "Tests for parameter instability in regressions with I(1) processes", J. Bus.Econ, Stat, No. 10.

29-Huang B.N, Hwang M.J, Yang C.W, 2008, "Does more energy consumption bolster economic growth?", An application of the nonlinear threshold regression model, Energy Policy, No. 36.

30-Kareem, S.D, Kari F, Alam G.M, Adewale A and Oke O.K, 2012, "Energy Consumption, Pollutant Emissions and Economic Growth", China Experience, The International Journal of Applied Economics and Finance, No. 6.

31-Mensah, j., 2014, "Carbon emissions, energy consumption and output", A threshold analysison the causal dynamics in emerging African economies Justice, Energy Policy, No. 70.

32-Toda, H.Y., Yamamoto, T., 1995, "Statistical inference in vector auto regressions with possibly integrated processes", J. Econometrics, No. 66.

 33-Zivot, E., Andrews, D.W.K., 1992, "Further evidence on the great crash", the oil-price shock, and the unit-root hypothesis, J. Bus. Econ, Stat, No. 10.