بررسی اثرات درآمد بر مخارج بهداشتی در ایران به روش (غیر‌خطی خود رگرسیونی انتقال هموار لجستیک)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکتری دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران

10.22096/esp.2013.26126

چکیده

افزایش تقاضا برای مخارج بهداشتی و سلامت و همچنین نیاز به تأمین عرضة خدمات بهداشتی متناسب با تقاضای آن در هر کشوری، زمینة مطالعات فراوانی را در خصوص عوامل مؤثر بر تقاضای بهداشت و سلامت فراهم آورده است. در این مقاله کوشیده شده است تا علاوه بر بررسی اثرات غیر‌خطی درآمد بر هزینه‌های بهداشتی (به صورت پرداخت از جیب)، تأثیر دیگر متغیرها نظیر شهرنشینی، سن، بیمه، شاغل بودن سرپرست خانوار، تعداد افراد شاغل و دارای درآمد و همچنین تعداد افراد زیر دوازده سال و بالای شصت سال در خانوار نیز مورد توجه و بررسی قرار بگیرد. برای نیل به این مقصود از داده‌های طرح نمونه‌گیری هزینه و درآمد خانوار سال 1386 استفاده شده است. کل داده‌ها مربوط به 31277 خانوار شهری و روستایی است. الگوی اقتصادسنجی به صورت خطی و غیر‌خطی مبتنی بر رگرسیون انتقال هموار لجستیک (STR) برآورد شده است. یکی از مهم‌ترین یافته‌های این پژوهش آن است که مخارج بهداشتی خانوار نسبت به موقعیت درآمد یا مخارج کل (به عنوان متغیر گذار) رفتاری نامتقارن نشان می‌دهد به طوری که ضریب اثرگذاری متغیرها بر روی مخارج بهداشتی در دو رژیم بالا و پایین درآمدی متفاوت می‌باشد. همچنین نتایج نشان می‌دهد مخارج بهداشتی کالایی ضروری برای خانوارها محسوب می‌گردد، زیرا ضریب لگاریتم درآمد در تابع تقاضا، مثبت و به مراتب کوچک‌تر از یک است. به علاوه مخارج پرداختی از جیب جهت به دست آوردن خدمات بهداشتی اهمیت به مراتب بیشتری در گروه‌های درآمدی بالا نسبت به گروه‌های درآمدی پایین دارد. بر اساس نتایج به دست آمده، با افزایش شهرنشینی و نیز فراتر رفتن سن افراد از شصت سال، مخارج بهداشتی آن‌ها بالاتر می‌رود ولی اگر اعضای خانوار تحت پوشش بیمه باشند، مخارج بهداشتی به صورت پرداخت از جیب کاهش خواهد یافت. لذا می‌توان گفت، گسترش نظام تأمین اجتماعی و نیز افزایش کارایی آن در جهت تأمین هر چه بیشتر هزینه‌های بهداشتی به خصوص برای خانوارهای فقیر‌تر گام مهمی است که می‌بایست در جهت تأمین عدالت در حوزه سلامت و افزایش رفاه جامعه در کشور برداشته شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effects of Income on Health Expenditure in Iran Using Logistic Smooth Transition Regression Model

نویسندگان [English]

  • mohsen mmehrar 1
  • Seyed Mohammad Mahdi Sobhanian 2
  • saeed bayat 3
چکیده [English]

This paper investigates non linear effects of income on health expenditure (as out of pocket payment). The explanatory variables in health expenditure equation include urbanization, age, insurance, employment of household's head, the number of people employed, earned income and the number of persons aged fewer than 12 and over 60 years in the household. Database used was chosen from the household income & expenditure surveys in 1386. Database contains 31277 rural and urban households. Linear and non-linear econometric models based on logistic smooth transition regression (STR) are estimated. One of the most important findings is that health spending shows asymmetric behavior relative to household income or total expenditure (as a transition variable) so that the impact of explanatory variables on health expenditure in the high and low income regime is different. Also the results show that health expenditure is a necessary good for households, because the coefficient of the logarithm of income in the demand function is positive and much smaller than unity. In addition, out of pocket payments for health care services in high income groups are more than low income ones. Based on the results, with increased urbanization and for high aged people (beyond sixty years of old), health expenditure increase but if family members are covered by insurance, out of pocket payment for health expenses will reduce. So, it is important to develop the social security system and increase its efficiency to cover more health expenditure, especially for poorer households which lead to justice in health areas and increase in welfare of society.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • Health Expenditure
  • Income
  • Linear Model
  • LSTAR

الف- فارسی

  1. احمدی، علی‌محمد؛ محمد غفاری، حسن؛ عمادی، جواد؛ «رابطه متغیرهای کلان اقتصادی با سلامت در ایران»، فصلنامه رفاه اقتصادی، 1389، شماره 39.
  2. شکیبایی، علیرضا؛ حری، حمیدرضا؛ ایرانی کرمانی، فاطمه؛ «برآورد کشش‌های تقاضای خدمات درمانی با استفاده از مدل سیستم تقریباً ایده‌آل (AIDS)»، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی ایران، 1385، شماره 27.
  3. بهشتی، محمدباقر؛ سجودی، سکینه؛ «تحلیل تجربی رابطه بین مخارج بهداشتی و تولید ناخالص داخلی در ایران»، فصلنامه بررسی‌های اقتصادی، 1386، شماره 4.
  4. مجتهد، احمد؛ جوادی‌پور، سعید؛ «بررسی آثار مخارج بهداشتی بر رشد اقتصادی (مطالعه موردی کشورهای در حال توسعه)»، فصلنامه پژوهش‌های اقتصاد ایران، 1383، شماره19.
  5. مهرآرا، محسن؛ سرخوش، اکبر؛ «آثار غیرخطی متغیرهای کلان اقتصادی بر رشد اقتصادی با تأکید بر نرخ ارز (مورد ایران)»، فصلنامه تحقیقات اقتصادی، 1389، شماره 93.
  6. مهرآرا، محسن؛ فضائلی، علی اکبر؛ فضایلی، امیر عباس؛ «بررسی برابری در تأمین مالی هزینه‌های سلامت خانوارهای ایرانی»، فصلنامه مدیریت سلامت، 1389، شماره 40.
  7. مهرآرا، محسن؛ فضایلی، علی‌اکبر؛ «رابطه هزینه‌های سلامت و رشد اقتصادی در کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا(منا)»، فصلنامه مدیریت سلامت، 1388، شماره 35.
  8. هادیان، محمد؛ شجاعی، سعید؛ رجب‌زاده، داوود؛ «اثر مخارج بهداشتی بر رشد اقتصادی کشور ایران طی سال‌های 83-1358»، فصلنامه مدیریت سلامت، 1385، شماره 24.

ب- لاتین

  1. Alenka Kavkler, Peter Mikek, Bernhard Böhm, Darja Borsic; 2000, NONLINEAR ECONOMETRIC MODELS: THE SMOOTH TRANSITION REGRESSION APPROACH.
  2. Atella V., Marini G; 2007, "Is health care expenditure really a luxury good? A reassessment and new evidence based on OECD data", forthcoming in Rivista di Politica Economica.
  3. Blomqvist, A.G., Carter, R.A.L; 1997, "Is health care really a luxury?", Journal of Health Economics 16 (2), 207-229.
  4. Breyer, F, and S Felder; 2006, "Life Expectancy and Health Care Expenditures: A new Calculation for Germany using the Costs of Dying", Health Policy, 75(2):178-186.
  5. Clemente, J., Marcuello, C., Montañés, A., Pueyo, F; 2004, "On the international stability of health care expenditure functions: are government and private functions similar?", Journal of Health Economics 23, 589-613.
  6. Elo, I.T. and  Preston, S.H; 1996, "Educational Differentials in Mortality: United States 1979-85", Social Science Medicine, Vol. 42, pp. 47-57.
  7. Felder, S., Meier, M., Schmitt, H; 2000, "Health care expenditure in the last months of life", Journal of Health Economics 19, 679-695.
  8. Gerdtham, U.-G., Lothgren, M; 2000, "On stationarity and cointegration of international health expenditure and GDP", Journal of Health Economics 19 (4), 461-475.
  9. Gerdtham, U.G., Sogaard, J., Andersson, F., Jonsson, B; 1992, "An econometric analysis of health care expenditure: a cross-section study of the OECD countries", Journal of Health Economics 11, 63.
  10. Hansen, P., King, A; 1996, "The determinants of health care expenditure: a cointegration approach", Journal of Health Economics 15 (1), 127-137.
  11. Hitiris, T., Posnett, J; 1992, "The determinants and effects of health expenditure in developed countries", Journal of Health Economics 11 (2), 173-181.
  12. Ke Xu,Mechbal A, Zermadini R, Hanvoravongchai P, Kawabata K, Carrine G; 2001, "Determinates of catastrophic Health paments", Geneva: WHO.
  13. Kleiman, E; 1974, "The determinants of national outlays on health. In: Perlman", M. (Ed.), The Economics of Health and Medical Care. Macmillan, London.
  14. Kleiman, E; 1974, "The determinants of national outlays on health", In: Perlman, M. (Ed.), The Economics of Health and Medical Care. Macmillan, London.
  15. Leu, R.E; 1986, "The public-private mix and international health care costs", In: Culyer, A.J, Jönsson, B. (Eds.), Public and Private Health Care Services: Complementarities and Conflicts. Basil Blackwell, Oxford.
  16. McCoskey, S.K., Selden, T.M; 1998, "Health care expenditures and GDP: panel data unit root test results", Journal of Health Economics 17 (3), 369-376.
  17. Mcintyre, D., Thiede, M., Dahlgren, G. & Whitehead, M; 2006, "What are the economic consequences for households of illness and of paying for health care in developing country contexts?", Social Science and Medicine, 62, 858-865.
  18. Mitra, S, Findley, P, & Sambamoorthi, U; 2009, "Healthcare expenditures of living with a disability: Total expenditures, out of pocket expenses and burden", 1996-2004. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 90, 1532-1540.
  19. Muurinen, Jaana-Marja; 1982, "Demand for health: A generalized Grossman Model", Journal of Health Economics 1, 5-28.
  20. Newhouse, J.P; 1977, "Medical-care expenditure: a cross-national survey", Journal of Human Resources 12 (1), 115-125.
  21. Okunade, A. and V. Murthy; 2002, "Technology as a 'major driver' of health care costs: a cointegration analysis of the Newhouse conjecture", Journal of Health Economics 21 (1),147-159.
  22. Parkin, D., McGuire, A., Yule, B; 1987, "Aggregate health care expenditures and national income: is health care a luxury good?", Journal of Health Economics 6 (2), 109-127.
  23. Philip Hans Franses ,Dick van Dijk; 2000, non linear time series models in empirical finance, combridge university press.
  24. Roberts, J; 1999, "Sensitivity of elasticity estimates for OECD health care spending: analysis of a dynamic heterogeneous data field", Health Economics 8 (5), 459-472.
  25. Ter asvirta, T; 1998, "Modeling economic relationships with smooth transition regressions", In A. Ullah & D. E. Giles (eds.), Handbook of Applied Economic Statistics, Dekker, New York, pp. 507-552.
  26. Tosetti, E., Moscone, F; 2007, "Health expenditure and income in the United States", University of Leicester, Working Paper No. 07/14.
  27. Wanless, D; 2001, "Securing our future health: taking a long-term view. Interim Report", HM Treasury, London.
  28. Zweifel, P., and F. Breyer; 1997, Health Economics, Oxford University Press, New York.