اثرات مستقیم و غیرمستقیم وفور منابع طبیعی بر رشد اقتصادی کشورهای منتخب

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار اقتصاد دانشگاه بوعلی سینا

2 دانشجوی کارشناسی ارشد توسعه اقتصادی و برنامه‌ریزی دانشگاه بوعلی سینا

3 کارشناس ارشد علوم اقتصادی دانشگاه بوعلی سینا

10.22096/esp.2015.25921

چکیده

اهمیت رشد اقتصادی مستمر و باثبات، دولتمردان را بر آن داشته تا به شناسایی عوامل مؤثر بر رشد اقتصادی به ویژه در کشورهای غنی از وفور منابع طبیعی بپردازند؛ چرا که این منابع به عنوان نقش تعیین‌کننده در ظرفیت تولید، علاوه بر کانال مستقیم، از کانال غیرمستقیم نیز بر رشد اقتصادی تأثیر دارند. از این رو پژوهش حاضر به بررسی اثرات مستقیم و غیرمستقیم وفور منابع طبیعی از کانال انباشت هزینه تحقیق و توسعه داخلی، سرمایه انسانی، انباشت سرمایه فیزیکی، توسعه مالی و آزادی اقتصادی بر رشد اقتصادی کشورهای منتخب غنی از منابع طبیعی با رهیافت پانل دیتا و مدل معادلات همزمان، طی دوره 1996-2014 می‌پردازد. نتایج برآورد نشان می‌دهد، متغیرهای مذکور تأثیر مثبت و معنادار بر رشد اقتصادی دارد و اثر کل ناشی از مجموع اثرات مستقیم و غیرمستقیم وفور منابع طبیعی بر رشد اقتصادی نیز مثبت است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Direct and Indirect Effects of Natural Resource Abundance on Economic Growth of Selected Countries

نویسندگان [English]

  • Abolfazl Shahabadi 1
  • Razieh Davarikish 2
  • Hamed Sadeghi 3
چکیده [English]

The importance of sustained and stable economic growth, have prompted authorities to identify factors influencing economic growth especially in countries rich in natural resources which have abundant,  because these resources have decisive role in production capacity and in addition to the direct channel, through indirect channel also have impact on economic growth. Therefore, present study attempts to evaluate the direct and indirect effects of natural resource abundance of domestic research and development, human capital, accumulation of physical capital, financial development and economic freedom on economic growth in selected countries rich with natural resources, with panel data approach and simultaneous equations model, during the period of 1996-2014. The results show that the mentioned variables have significant and positive impact on economic growth and the total effect caused by direct and indirect channels.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Total Effect Abundance of Natural Resources
  • economic growth
  • Simultaneous Equations

الف- فارسی

 

1-ابراهیمی، محسن؛ سالاریان، محمد؛ حاجی میرزایی، سیدمحمدعلی؛ «بررسی مکانیسم‌های اثرگذاری درآمدهای نفتی بر رشد اقتصادی کشور‌های صادرکننده نفت از دیدگاه بلای منابع طبیعی»، مطالعات اقتصاد انرژی، 1387، شماره 16(5).

2-بهبودی، داوود؛ اصغرپور، حسین؛ محمدلو، نویده؛ «نقش کیفیت نهادی بر رابطه وفور منابع طبیعی و رشد اقتصادی: مورد اقتصادهای نفتی»، فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، 1391، شماره 62(20).

3-ربیعی، مهناز؛ «نقش تحقیق وتوسعه در توسعه‌اقتصادی کشورها»، فصلنامه تخصصی پارک‌ها و مراکز رشد، 1387، شماره 15(4).

4-شاه‌آبادی، ابوالفضل؛ «نرخ بازدهی فعالیت‌های تحقیق توسعه و سرمایه‌گذاری فیزیکی در اقتصاد ایران»، نشریه اقتصاد پولی مالی، 1392، شماره 4(19).

5-__________ ؛ «‌بررسیعواملتعیین‌کنندهبهره‌وریکلعواملاقتصادی درایران«، نامه مفید، 1382، شماره 38.

6-شاه‌آبادی، ابوالفضل؛ کیمیایی، فاطمه؛ ارباب‌افضلی، محمد؛ «بررسی تاثیر مؤلفه‌های اقتصاد دانش بر بهره‌وری کل عوامل کشورهای منتخب عضو کنفرانس اسلامی»، 1392، مجله اقتصاد و توسعه منطقه‌ای، شماره 5(20).

7-شاه‌آبادی، ابوالفضل؛ صادقی، حامد؛ «مقایسة اثر وفور منابع طبیعی بر رشد اقتصادی ایران و نروژ»، مدل‌سازی اقتصادی، سال هفتم، 1392، شماره2(22).

8-شاه‌آبادی، ابوالفضل؛ پوران، رقیه؛ «اثر مهاجرت مغزها بر رشد اقتصادی(مطالعه موردی ایران)»، فصلنامه پژوهش‌نامه بازرگانی، 1388، شماره52.

9-شاه‌آبادی، ابوالفضل؛ دهقانی‌احمدآبادی، هانی؛ میزرابابازاده، سهیلا؛ «تأثیر عوامل نهادی بر صادرات غیرنفتی کشورهای اسلامی عضو گروه8D»، اقتصاد و تجارت نوین، 1388، شماره 17.

10-شاه‌آبادی، ابوالفضل؛ رحمانی، امید؛ «‌نقشانباشت هزینهتحقیقوتوسعهداخلیوخارجی بررشدبهره‌وریکلعواملتولیدبخشصنعت»، فصلنامه اقتصاد و تجارت نوین، 1387، ‌شماره 14.

11-گوگردچیان، احمد؛ رحیمی، فاطمه؛ «آثار سرریزهای تحقیق و توسعه و نوآوری شرکای بزرگ تجاری بر رشد اقتصادی ایران»، فصلنامه پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، 1391، شماره 9(3).

12-گجراتی، دامودار؛ «مبانی اقتصاد‌سنجی»، ترجمه حمید ابریشمی، جلد دوم، مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران، 1398.

13-مهرگان، نادر؛ سپه‌بان قره‌بابا، اصغر؛ لرستانی، الهام؛ «تاثیر انباشت سرمایه فیزیکی، انسانی و اجتماعی بر رشد اقتصادی ایران در سال‌های 1346-1386»، سیاست‌های اقتصادی نامه مفید سابق دانشگاه مفید، 1391، شماره 93(18).

14-محمدزاده، یوسف؛ دانش جعفری، داوود؛ مجیدی، سید یاسر؛ «نقش کیفیت نهادها و سرمایه انسانی در پدیده بلای منابع (مطالعه موردی کشورهای صادرکننده نفت)»، پژوهش‌های اقتصادی، 1391، شماره 4(11).

ب- لاتین

  1. Ahmad, N. and Joseph French, J; 2011, "Decomposing the relationship between human capital and GDP: An empirical analysis of Bangladesh", Journal of Developing Areas, No. 44(2).
  2. Aghion, P. J. and Howitt, P; 1998, "Endogenous Growth, Mass: MIT press".
  3. Blanco, L. and Grier, R; 2012, "Natural resource dependence and the accumulation of physical and human capital in Latin America", Resources Policy, No. 37(3).
  4. Barro, J. B. and Sala-i-Martin, X; 1995, "Technological Diffusion, Convergence, and Growth", NBER Working Papers, 5151, National Bureau of Economic Research, Inc.
  5. Barro, R. J; 1991, "Economic growth in a cross-section of countries", Quarterly Journal of Economics, No. 106(2).
  6. Coe, D. T., Helpman. E. and Hoffmaister, W. 2008; "International R&D spillovers and institutions", IMF Working Paper, Available At: https://www.imf.org/external/pubs/ft/wp/2008/wp08104.pdf
  7. Domar, E. D; 1946, "Capital expansion, rate of growth and employment", Econometrica, No. 14 (2).
  8. Engle, R. F. and Granger, C. W. J; 1987, "Cointegration and error correction: Representation, estimation and testing", Econometrica, No. 55(2).
  9. Fan, R., Fang, Y. and Park, S. Y; 2012, "Resource abundance and economic growth in China", China Economic Review, No. 23(3).
  10. Falk, M; 2007, "R&D Spending in the High-Tech Sector and Economic Growth", Research in Economics, No. 61(3).
  11. Gylfason, Th; 2008, "Development and growth in mineral-rich countries", CEPR DiscussionPapers, No. DP7031.
  12. __________ ; 2008, "The international economics of natural resource and growth", Center for Economic Studies & Ifo Institute for Economic Research, Cesifo Working Paper No. 1994, Available At: http://www.cesifo-group.de/portal/pls/portal/docs/1/1187642.PDF.
  13. Gylfason, Th. and Zoega, G; 2006, "Natural resources and economic growth: The role of investment", World Economy, CEPR Discussion Paper, No. 2743, Available At: https://notendur.hi.is//~gylfason/pdf/Natinvest60.pdf.
  14. Gylfason, Th., Herbertsson, T. T. and Zoega, G; 1999, "A mixed blessing: Natural resources and economic growth", Macroeconomic Dynamics, No. 3(2).
  15. Grossman, G. M. and Helpman, E; 1991, Innovation and growth in the global economy, MIT Press, Cambridge, Mass, Available At: https://mitpress.mit.edu/books/innovation-and-growth-global-economy
  16. Goldsmith, R. W; 1969, Financial Structure and Development, New Haven, CT: Yale University Press.
  17. Han, J. and Shen, Y; 2015, "Financial development and total factor productivity growth: evidence from China", Financial and Real Sector Challenges in Emerging Economies, No. 51(1).
  18. Hafer, R. W; 2013, "Economic freedom and financial development: International evidence", Cato Journal, No. 33(1).
  19. Hsiao, F. S. T. and Hsiao, W. M. C; 2006, "FDI, exports, and GDP in East and Southeast Asia-panel data versus time-series causality analyses”, Journal of Asian Economics, No. 17(6).
  20. Howe, D. J. and  McFetridge, D; 1976, "The Determinants of R & D Expenditures", Canadian Journal of Economics, No. 9(1).
  21. Jaumotte, F. and  Pain, N; 2005, "From Ideas to Development: The Determinants of R&D and Patenting", OECD Economics Department Working Papers from OECD Publishing, No. 457, Available At: http://econpapers.repec.org/scripts/search.pl?ft=Determinants+of+domestic+R+%26+D.
  22. Levine, R; 2004, "Finance and growth: Theory and evidence", NBER Working Paper, No. 10766.
  23. Law, S. H. and Demetriades. P; 2004, "Capital inflows, institutions and financial development in developing economies", University of Leicester, working paper, No. 05/08.
  24. Lichtenberg, F. R. and Potterie. B. P; 1998, "International R&D spillovers", European Economic Review, No. 42(1).
  25. Mountford, A; 1997, "Can a brain drain be good for growth in the source economy? ", Journal of Development Economics, No. 53(2).
  26. Mckinnon, R. I; 1973, "Money and capitalin economic development", Brookings Institution, Washington, DC, Available At: https://repositories.lib.utexas.edu/bitstream/handle/2152/24155/Rostow_WW_1974.pdf?sequence=1
  27. Modigliani, F. and Miller, M; 1958, "The Cost of Capital, Corporation Finance and the Theory of Investment", American Economic Review, No. 48(3).
  28. Takii, K., and Tanaka, R; 2009, "Does the diversity of human capital increase GDP? A comparison of education systems", Journal of Public Economics, No. 93(7-8). 
  29. Scherngell, T., Orowiecki, M. and Hu. Y; 2013, "Effects of knowledge capital on total factor productivity in China: A spatial econometric perspective", Paper presented at the 53rd ERSA Congress 2013 in Palermo, Italy.
  30. Stephen, O. and Oluranti, I; 2011, "Government expenditure on human capital development: implications for economic growth in Nigeria", Journal of Sustainable Development, No. 4(3).
  31. Stijns, J. P; 2001, "Natural Resource Abundance and Human Capital Accumulation", Conference Papers from University of California, Berkeley, Department of Agricultural and Resource Economics, No. 25128, Available At: http://econpapers.repec.org/scripts/search.pl?ft= Human+capital+and+resource+abundance.
  32. Solow, R; 1956, "A Contribution to the Theory of Economic Growth", Quarterly Journal of Economics, No. 70(1)
  33. .Wang, E. C; 2010, “Determinants of R&D investment: the extreme-bounds-analysis approach applied to 26 OECD countries”, Research Policy, No. 39(1).
  34. http://barrolee.com/data/oup_download_b.htm
  35. http://data.worldbank.org/indicator.
  36. http://www.freetheworld.com